link




DECAS QVINTA




VARIETATIS PRIMAE




VARIETATIS SECVNDAE



VARIETATIS
TERTIAE


VARIETATIS QVARTAE




VARIETATIS QVINTAE




























Kupferstich von Seite 25

[binding_recto]

[interleaf]

[interleaf]

[interleaf]

[titlePage_recto]
JO. FRID. BLUMENBACHII PROF. MED. ORDIN.
SOCIET. REG. SCIENT. GOETTING. LONDINENS. ET
SENENS. ACAD. AMERICANAE ART.
ET SCIENT. BOSTON. ITALICAE
PISANAE, FLORENTINAE, IMPERIAL. NATVRAE
SCRVTATOR. MOSCOVIENS.
SOCIET. PHILOS. PHILADELPHICAE, ROTTERODAMENS.
HARLEMENS.
MEDICAE PARISINAE, MONSPELIENS. LONDINENS. HAVNIENSIS,
TIGVRINAE,
PARISINAE PHILOMATHICAE, PHILOTECHNICAE, MEDICAE
AEMVLATIONIS
ET GALVANICAE, VETERINARIAE HAVNIENSIS, NATVRAE
CVRIOSOR.
BEROLINENS. LINNEANAE LONDINENSIS, ALIARVMQVE PLVRIVM
SODALIS,
INSTITVTI IMPERIALIS FRANCICI CORRESP.
DECAS QVINTA
COLLECTIONIS
SVAE
CRANIORVM
DIVERSARVM
GENTIVM
ILLVSTRATA.
GOETTINGAE
APVD HENRICVM DIETERICH.
MDCCCVIII.
APVD HENRICVM DIETERICH.

[titlePage_verso]

[3]
Quando primum animum ad parandam ex diuersis per terra-
rum orbem populis craniorum humanorum collectionem
appuli, variam quidem eiusmodi congeriei vtilitatem ad illustrandam
generis humani naturalem historiam perspexi; neque defuturas
mihi occasiones speraui ex principibus generis humani varietatibus
vnum alterumue specimen acquirendi. Verum vti istam spem
successus quem expertus sum vltra expectationem superauit, ita
et vtilitatem ex studio huius supellectilis deriuandam, longe
vberiorem et magis multifariam deprehendi, quam quidem in
antecessum putaram.
rum orbem populis craniorum humanorum collectionem
appuli, variam quidem eiusmodi congeriei vtilitatem ad illustrandam
generis humani naturalem historiam perspexi; neque defuturas
mihi occasiones speraui ex principibus generis humani varietatibus
vnum alterumue specimen acquirendi. Verum vti istam spem
successus quem expertus sum vltra expectationem superauit, ita
et vtilitatem ex studio huius supellectilis deriuandam, longe
vberiorem et magis multifariam deprehendi, quam quidem in
antecessum putaram.
Vt enim pauca tantum e multis hic memorare liceat, inseruiit
mihi ista collectio
mihi ista collectio
1. ad quosdam characteres distinctiuos humano generi pro-
prios constituendos, quo quidem inprimis dentium incisorum
inferiorum situm erectum, et quod huic positioni respondet, men-
tum prominulum, refero.
prios constituendos, quo quidem inprimis dentium incisorum
inferiorum situm erectum, et quod huic positioni respondet, men-
tum prominulum, refero.
2. ad pulcherrimam et quasi idealem capitis ossei formam
normalem demonstrandam, cui scopo v. c. eximium feminae Geor-
gianae cranium (– Dec. III. tab. 21. –) accommodatum est.
normalem demonstrandam, cui scopo v. c. eximium feminae Geor-
gianae cranium (– Dec. III. tab. 21. –) accommodatum est.

[4]
3. ad generis humani varietates quotquot hactenus inno-
tuerunt, vni eidemque speciei vindicandas, quae per varios gradus
inter binae vniuersae scalae extrema, Aethiopicam scilicet et Mon-
golicam formam, infinitis modis ludit.
tuerunt, vni eidemque speciei vindicandas, quae per varios gradus
inter binae vniuersae scalae extrema, Aethiopicam scilicet et Mon-
golicam formam, infinitis modis ludit.
4. ab altera vero parte et ad confirmandam diuisionem
generis humani in quinas varietates Caucasiam inquam, Mongo-
licam, Aethiopicam, Americanam et Malaicam.
generis humani in quinas varietates Caucasiam inquam, Mongo-
licam, Aethiopicam, Americanam et Malaicam.
5. ad explicandam formam mixtam quae nempe populis
ex diuersarum varietatum connubio ortis propria est, vt vc. Casac-
cis (– Dec. I. tab. 4. –), Kirgisis (– Dec. II. tab. 13. –) etc.
ex diuersarum varietatum connubio ortis propria est, vt vc. Casac-
cis (– Dec. I. tab. 4. –), Kirgisis (– Dec. II. tab. 13. –) etc.
6. ad diluendas opiniones de putatitia vultus similitudine
inter dissitas quasdam gentes, quas ideo inter se affines et cognatas
crediderunt, vt veterum Aegyptiorum cum Sinensibus, aut horum
ipsorum cum Hottentottis.
inter dissitas quasdam gentes, quas ideo inter se affines et cognatas
crediderunt, vt veterum Aegyptiorum cum Sinensibus, aut horum
ipsorum cum Hottentottis.
7. vtique vero ad illustrandum ortum quorundam populorum
qui capitis conformatione euidenter cum aliis quibusdam conue-
niunt, vt prisci Guanchi insularum fortunatarum cum Libyco
stemmate veterum Aegyptiorum (– Dec. V. tab. 42. –) aut
Iacutae cum aliis Mongolis (– Dec. II. tab. 15. –)
qui capitis conformatione euidenter cum aliis quibusdam conue-
niunt, vt prisci Guanchi insularum fortunatarum cum Libyco
stemmate veterum Aegyptiorum (– Dec. V. tab. 42. –) aut
Iacutae cum aliis Mongolis (– Dec. II. tab. 15. –)
8. ad explicandas quasdam physiologicas diuersarum nationum
proprietates, vc. insignem odoratum Aethiopum et Indorum
Americae borealis (– Dec. I. tab. 9. –)
proprietates, vc. insignem odoratum Aethiopum et Indorum
Americae borealis (– Dec. I. tab. 9. –)
Verum taceo numerosas alias obseruationes quibus quadragintae
caluariae quas ex supellectile mea selectas, quaternis decadibus
hactenus selegeram, ansam praebuerunt, et his tanquam comple-
mentum, quintam adhuc decadem subiungo craniorum maxime
memorabilium et rarissimorum; quibus tandem vnicas maioris
momenti lacunas in ista collectione (quae dum haec scribo 134
continet specimina), feliciter expletas esse dicere ausim.
caluariae quas ex supellectile mea selectas, quaternis decadibus
hactenus selegeram, ansam praebuerunt, et his tanquam comple-
mentum, quintam adhuc decadem subiungo craniorum maxime
memorabilium et rarissimorum; quibus tandem vnicas maioris
momenti lacunas in ista collectione (quae dum haec scribo 134
continet specimina), feliciter expletas esse dicere ausim.

[5]
VARIETATIS PRIMAE
SPECIMINA
BINA.
XLI. Armeni.
(– Tab. XLI.
–)
Equidem e Caucasia varietate, vtpote quam pro primigenia
habere cum physiologica tum historica argumenta suadent,
primum prodeat caput osseum Armeni, cuius gentem ad anti-
quissimas omnium referre, imo vero quasi pro aboriginibus humani
generis habere licet, siquidem ex Armeniae montosis iugis post
noachicum diluuium orbis terraquei incolas denuo deriuatos
accepimus.
habere cum physiologica tum historica argumenta suadent,
primum prodeat caput osseum Armeni, cuius gentem ad anti-
quissimas omnium referre, imo vero quasi pro aboriginibus humani
generis habere licet, siquidem ex Armeniae montosis iugis post
noachicum diluuium orbis terraquei incolas denuo deriuatos
accepimus.
Debeo hoc cranium amicitiae Cl. Hacquet, anatomes
pro-
fessoris in academia Lembergensi.
fessoris in academia Lembergensi.
Viri est, 67 annorum, dum in viuis esset, ipsi Hacqueto
probe noti.
probe noti.
Habitu suo proxime ab eo abest quem iudaea gens prae se
fert, maxime si nasum aduncum et mentum prominulum spectes,
vtpote in quibus simillimum est caluariae iudaei centenarii quod
antea exhibui (– Dec. IV. tab. 34. –). Et in vniuersum lucu-
lentam analogiam quae gentilitium vtriusque nationis vultum
intercedit, tum mihi ipsi in curiis mercatorum videre licuit, quas
praesertim Amstelodami et Londini ea caussa studiose frequentaui,
vt diuersarum gentium natiuos characteres inuicem conferrem;
tum vero et accuratissimis et quasi graphicis Armeniorum descripto-
ribus annotatum est, e quorum numero ipsum Hacquetum in
historia itineris per Daciae et Sarmatiae carpaticos montes , et
Cl. Georgi in classica de gentibus quae vniuersum Russicum im-
perium inhabitant opere , nominasse sufficiat.
fert, maxime si nasum aduncum et mentum prominulum spectes,
vtpote in quibus simillimum est caluariae iudaei centenarii quod
antea exhibui (– Dec. IV. tab. 34. –). Et in vniuersum lucu-
lentam analogiam quae gentilitium vtriusque nationis vultum
intercedit, tum mihi ipsi in curiis mercatorum videre licuit, quas
praesertim Amstelodami et Londini ea caussa studiose frequentaui,
vt diuersarum gentium natiuos characteres inuicem conferrem;
tum vero et accuratissimis et quasi graphicis Armeniorum descripto-
ribus annotatum est, e quorum numero ipsum Hacquetum in
historia itineris per Daciae et Sarmatiae carpaticos montes
Reisen durch die Dacischen und Sarmatischen
Karpathen T. II. p. 208.
Cl. Georgi in classica de gentibus quae vniuersum Russicum im-
perium inhabitant opere
Beschreibung aller Nationen des Russischen
Reichs. p. 451.

[6]
Et quidem ille, qui ipse magnam Europae partem inuisit,
expresse memorat, et hoc Armeniis cum Iudaeis esse commune,
quod gentilitium istum vultum vel in remotissimis regionibus,
etiamsi eas per longam iam generationum seriem inhabitarint,
immutatum tamen seruent; imo et infantes eorum a patre Armenio
ex matre alius gentis natos, nihilominus paternae stirpis physiogno-
miam tantum non plane intemeratam prae se ferre.
expresse memorat, et hoc Armeniis cum Iudaeis esse commune,
quod gentilitium istum vultum vel in remotissimis regionibus,
etiamsi eas per longam iam generationum seriem inhabitarint,
immutatum tamen seruent; imo et infantes eorum a patre Armenio
ex matre alius gentis natos, nihilominus paternae stirpis physiogno-
miam tantum non plane intemeratam prae se ferre.
Characteres primarii. Nasi ossa valde exporrecta, a
lateribus
compressa, et acuto dorsali iugo decurrentia. Frons reclinata.
Glabella prominens, et tubera sinuum frontalium turgida.
Maxilla vtraque angusta.
compressa, et acuto dorsali iugo decurrentia. Frons reclinata.
Glabella prominens, et tubera sinuum frontalium turgida.
Maxilla vtraque angusta.
Alia obseruata. Caluaria tenuis, proportione leuis.
Meatus
auditorii externi angusti.
auditorii externi angusti.

[7]
XLII. Guanchi Teneriffensis.
(– Tab. XLII.
–)
Inter cimelia musei mei anthropologici refero integram
mumiam veteris Guanchi , pretiosum
donum perill. Banksii
cuius munificentim toties iam expertus sum.
mumiam veteris Guanchi
Verbum Guan lingua istius gentis hominem
denotat. v. Jos. de Viera
(y Clavijo) Noticias de las Islas de Canaria. T. I. p. 131.
(y Clavijo) Noticias de las Islas de Canaria. T. I. p. 131.
cuius munificentim toties iam expertus sum.
Quantum ex vniuersi corporis habitu, thoracis ad ilia rela-
tione, clauiculis etc. coniicere licet, muliebre est cadauer, cum
ex antro sepulcrali subterraneo Teneriffae Londinum afferebatur,
pro more priscarum istarum in insulis fortunatis aboriginum,
totum quantum coriis caprinis, quae iam soluta seruo, curiose
insutum .
tione, clauiculis etc. coniicere licet, muliebre est cadauer, cum
ex antro sepulcrali subterraneo Teneriffae Londinum afferebatur,
pro more priscarum istarum in insulis fortunatis aboriginum,
totum quantum coriis caprinis, quae iam soluta seruo, curiose
insutum
Cf. Edm. Scory in Purchas’sPilgrimage p. 787.
Ipsum corpus plane inodorum mirum in modum exsiccatum ,
ita vt ossibus musculi firmiter adhaereant, integumentis quae vocan-
tur communibus stricte obtecti, ventribus vero encephali, thoracis
et abdominis viscera adhuc contineantur.
Modum quo sacerdotes Guanchorum funera haec parabant, curate de-
scribunt Abreu de Galindo in Glas’sHistory of the Canary Islands
p. 151. et Viera l. c. p. 175.
scribunt Abreu de Galindo in Glas’sHistory of the Canary Islands
p. 151. et Viera l. c. p. 175.
ita vt ossibus musculi firmiter adhaereant, integumentis quae vocan-
tur communibus stricte obtecti, ventribus vero encephali, thoracis
et abdominis viscera adhuc contineantur.
Omnia vero adeo exsucca et leuia vt totum cadauer non
nisi septem libras cum dimidia pondere aequet, cum tamen vel
solum sceleton excarne feminae eiusdem staturae, et rite ceteroquin
ficcatum at minimum denas libras pendat.
nisi septem libras cum dimidia pondere aequet, cum tamen vel
solum sceleton excarne feminae eiusdem staturae, et rite ceteroquin
ficcatum at minimum denas libras pendat.
Caput mumiae quod hic solum exhibemus, faciali parte
latius est, non quidem vt in mongolica varietate iugalibus ossibus
fere in eodem horizontali plano vtrinque extantibus, attamen
vt in eo vulgari veterum Aegyptiorum vultu quem alias a binis
aliis quem in istius gentis monumentis videre licet distinximus ,
latius est, non quidem vt in mongolica varietate iugalibus ossibus
fere in eodem horizontali plano vtrinque extantibus, attamen
vt in eo vulgari veterum Aegyptiorum vultu quem alias a binis
aliis quem in istius gentis monumentis videre licet distinximus
In philosophical Transactions for 1794. P.
I. p. 191. Cf. et Paulini
a S. Bartholomaeomumiograph. musei Obiciani p. 25.
a S. Bartholomaeomumiograph. musei Obiciani p. 25.

[8]
quorum quidem alter propius ad Aethiopicum alter ad Indicum
accedit. Vertex depressior; occiput tuberosum; frons spatiosa;
limbus orbitae superciliaris ad processum orbitalem externum
s. malarem valde protuberans; inferior faciei pars a naribus ad
mentum breuior; maxillae inferioris curuatura magis arcuata quam
elliptica, mentumque rotundatum; coronae vero dentium primo-
rum inferiorum (nam superiores pridem ceciderant) neutiquam
scalpriformes ad demordendum aptae, verum obtusae, fere cylin-
dricae, extima superficie plana detrita, verbo tales quales pridem
ab aliis et a me ipso (– Dec. I. ad tab. 1. et Dec. IV. ad
tab. 31. –) in variis mumiis aegyptiacis annotatae sunt. Verum
his conformationis singularis characteribus alia quoque accedunt
momenta quibus prisci insularum fortunatorum incolae etsi tota
fere Africae borealis latitudine a veteribus Aegyptiis diuisi tamen
cum ipsis conueniunt, quo praesertim tum singularis defunctos
condiendi ritus pertinet, itidem sacerdotibus pollinctoribus com-
missus, vt et lineae coralliorum quibus mumiae Guanchicae aeque
ac aegypticae passim ornatae reperiuntur; tum vero et linguarum
congruentia, siquidem Cl. Marsden ex vocabulario Tuarikorum
Aegypto vicinorum, quod desideratissimus Hornemann noster
apud eos collegerat, affinitatem linguae eorum cum ea Numidarum
seu Berberorum demonstrauit , quam ipsam iterum cum Guanchica
Canariensium insularum conuenire notum est. Ex quo triplici
consensione vultus inquam gentilitii, linguarum et rituum
peculiarium, communem tum alterius Aegyptiorum stemmatis, tum
Guanchorum a Libycis s. Numidicis aboriginibus ortum, aut
saltem cognationem eorum, probabiliter coniectare licebit.
accedit. Vertex depressior; occiput tuberosum; frons spatiosa;
limbus orbitae superciliaris ad processum orbitalem externum
s. malarem valde protuberans; inferior faciei pars a naribus ad
mentum breuior; maxillae inferioris curuatura magis arcuata quam
elliptica, mentumque rotundatum; coronae vero dentium primo-
rum inferiorum (nam superiores pridem ceciderant) neutiquam
scalpriformes ad demordendum aptae, verum obtusae, fere cylin-
dricae, extima superficie plana detrita, verbo tales quales pridem
ab aliis et a me ipso (– Dec. I. ad tab. 1. et Dec. IV. ad
tab. 31. –) in variis mumiis aegyptiacis annotatae sunt. Verum
his conformationis singularis characteribus alia quoque accedunt
momenta quibus prisci insularum fortunatorum incolae etsi tota
fere Africae borealis latitudine a veteribus Aegyptiis diuisi tamen
cum ipsis conueniunt, quo praesertim tum singularis defunctos
condiendi ritus pertinet, itidem sacerdotibus pollinctoribus com-
missus, vt et lineae coralliorum quibus mumiae Guanchicae aeque
ac aegypticae passim ornatae reperiuntur; tum vero et linguarum
congruentia, siquidem Cl. Marsden ex vocabulario Tuarikorum
Aegypto vicinorum, quod desideratissimus Hornemann noster
apud eos collegerat, affinitatem linguae eorum cum ea Numidarum
seu Berberorum demonstrauit
v. Hornemann’sTagebuch seiner Reise von Cairo nach Murzuk
p. 235.
Canariensium insularum conuenire notum est. Ex quo triplici
consensione vultus inquam gentilitii, linguarum et rituum
peculiarium, communem tum alterius Aegyptiorum stemmatis, tum
Guanchorum a Libycis s. Numidicis aboriginibus ortum, aut
saltem cognationem eorum, probabiliter coniectare licebit.

[9]
VARIETATIS SECVNDAE
SPECIMINA
BINA.
XLIII. Lapponis.
(– Tab. XLIII.
–)
Cum Perill. Thunberg a populari quodam docto
aliquandiu
nobiscum Goettingae versato acceperat diu iam sed hactenus
incassum me desiderare Lapponis cranium, pro singulari qua
excellit tum humanitate tum naturalis historiae cultores iuuandi
ardore, non destitit donec ope amici qui inter Lappones sacerdotis
munere fungitur, bigam istius gentis craniorum, alterum maris
alterum feminae acquireret, mihique beneuole transmitteret.
Vtrumque ex sepulcris templi hodie derelicti erutum est, in quo
ante 24 et quod excurrit annos plures Lappones baptisati inhumati
erant, quorum sceleta iam simul cum vestimentis suis ex renonum
pellibus confectis, restabant. Quoduis eorum vt alteri simillimum
ita et ad amussim tam cum graphicis classicorum de Lapponibus
auctorum descriptionibus conuenit, quam cum fidissimis quae
passim extant eorum iconibus , vt et cum vultu virginis
Lapponicae quam ante decennium in comitatu nobilis cuiusdam
Diuionensis ex boreali ista regione reducis et me visitantis videre
mihi exoptata contigit occasio.
nobiscum Goettingae versato acceperat diu iam sed hactenus
incassum me desiderare Lapponis cranium, pro singulari qua
excellit tum humanitate tum naturalis historiae cultores iuuandi
ardore, non destitit donec ope amici qui inter Lappones sacerdotis
munere fungitur, bigam istius gentis craniorum, alterum maris
alterum feminae acquireret, mihique beneuole transmitteret.
Vtrumque ex sepulcris templi hodie derelicti erutum est, in quo
ante 24 et quod excurrit annos plures Lappones baptisati inhumati
erant, quorum sceleta iam simul cum vestimentis suis ex renonum
pellibus confectis, restabant. Quoduis eorum vt alteri simillimum
ita et ad amussim tam cum graphicis classicorum de Lapponibus
auctorum descriptionibus
Praeter notissimos de Lapponibus auctores, Schefferum, Regnard,
Ho̊gstro̊m al. nominasse liceat opusculum ab ipso Lappone editum s. t.
kurze Lappländische Beschreibung, vonNic. Öhrs,gebohrnemLapp-
länderund der freyen Künste Beflissnen. Hannov. 1704. 8. De auctore
qui magnam Europae partem peragrauerat et Regibus Carolo XI. Sueciae,
Ludovico XIV. Galliae, Georgio I. magnae Britanniae et Imperatori Rus-
sorum Petro innotuerat, deque admiranda facilitate qua linguas exoticas
didicit, cf. Weberiverändertes Russland et Schoberimemorabilia
Russico Asiatica in MülleriSammlung Russischer Geschichte T. VII. p. 100.
Ho̊gstro̊m al. nominasse liceat opusculum ab ipso Lappone editum s. t.
kurze Lappländische Beschreibung, vonNic. Öhrs,gebohrnemLapp-
länderund der freyen Künste Beflissnen. Hannov. 1704. 8. De auctore
qui magnam Europae partem peragrauerat et Regibus Carolo XI. Sueciae,
Ludovico XIV. Galliae, Georgio I. magnae Britanniae et Imperatori Rus-
sorum Petro innotuerat, deque admiranda facilitate qua linguas exoticas
didicit, cf. Weberiverändertes Russland et Schoberimemorabilia
Russico Asiatica in MülleriSammlung Russischer Geschichte T. VII. p. 100.
passim extant eorum iconibus
v. c. in Matth. Consett’sTour through Sweden. Lond. 1789.
4.
Lapponicae quam ante decennium in comitatu nobilis cuiusdam
Diuionensis ex boreali ista regione reducis et me visitantis videre
mihi exoptata contigit occasio.
Characteres primarii. Cranium proportione staturae
magnum.
Habitus in totum qualis mongolicae varietati sollemnis est.
Caluaria fere globosa. Ossa iugalia extrorsum eminentia. Fossa
malaris plana. Frons lata. Mentum prominulum acuminatum.
Habitus in totum qualis mongolicae varietati sollemnis est.
Caluaria fere globosa. Ossa iugalia extrorsum eminentia. Fossa
malaris plana. Frons lata. Mentum prominulum acuminatum.
Alia obseruata. Palati fornix complanatus. Fissurae
orbi-
tariae inferiores ingentes. Fossae iugulares vltra modum diuersae
magnitudinis; dextra amplissima.
tariae inferiores ingentes. Fossae iugulares vltra modum diuersae
magnitudinis; dextra amplissima.

[10]
XLIV. Sinensis.
(– Tab. XLIV.
–)
Cl. Jassoy M. D. Batauiae in India orientali
physicus et
nosocomii medicus primarius, quondam auditor meus dilectissimus,
opportunitate vsus quam grauia sua munera ipsi praebent, mei
memor maxime memorabilia diuersarum gentium Indicarum
crania non solum collegit sed et nitide parauit, mihique iunctim
cum curata notitia quae ad historiam cuiusuis attinet, eaque
tum ex diariis nosocomii, tum si hominum fuerant legali quod
vocant sectione obductorum ex actis iudicialibus excerpta mihi
transmisit.
nosocomii medicus primarius, quondam auditor meus dilectissimus,
opportunitate vsus quam grauia sua munera ipsi praebent, mei
memor maxime memorabilia diuersarum gentium Indicarum
crania non solum collegit sed et nitide parauit, mihique iunctim
cum curata notitia quae ad historiam cuiusuis attinet, eaque
tum ex diariis nosocomii, tum si hominum fuerant legali quod
vocant sectione obductorum ex actis iudicialibus excerpta mihi
transmisit.
Est et inter ea quod hic exhibetur caput Sinensis cui nomen
fuerat Tan sayko, qui a. 1803. aetatis anno trigesimo aut quod
excurrit in nosocomio Batauiae lethali capitis vulnere obierat .
fuerat Tan sayko, qui a. 1803. aetatis anno trigesimo aut quod
excurrit in nosocomio Batauiae lethali capitis vulnere obierat
Adiecit quoque cl. Jassoy ipsi cranio
integrum nodum capillorum cada-
veris, qui si cum aliis comparentur, quales ex maxime memorabilibus
per orbem terraqueum gentibus mihi comparaui, praeter nigredinem
rectitudine et maiori crassitie insignes sunt. cf. Staunton’saccount
of an Embassy to the Emperor ofChina T. II. p. 367
veris, qui si cum aliis comparentur, quales ex maxime memorabilibus
per orbem terraqueum gentibus mihi comparaui, praeter nigredinem
rectitudine et maiori crassitie insignes sunt. cf. Staunton’saccount
of an Embassy to the Emperor ofChina T. II. p. 367
„Their hair so
thick and strong, that, comparatively, they liken the hair of Europeans
to the pile or fur of the smaller animals.”
In vniuersum quidem habitu suo propius a Mongolica varietate
quam ab vlla ceterarum abest, haud parum tamen a gemino Cal-
muccorum vultu differt quem quasi pro normali typo istius stemma-
tis habere licet . Longe maior etiam
inter Sinenses quam
apud Calmuccos vultus varietas, quod mihi ipsi obseruare contigit,
cum Amstelodami in publico diuersorio (Belg. het Gasthuis)
quam ab vlla ceterarum abest, haud parum tamen a gemino Cal-
muccorum vultu differt quem quasi pro normali typo istius stemma-
tis habere licet
Hinc et quod iam alias monui, in quauis quinarum varietatum
princi-
palium generis humani, vnam alteramue eius gentem adhuc a reliquis
distinguere et quodammodo subdiuidere licet; vt a Caucasia, Hindosta-
nicam; a Mongolica, Sinensem; ab Aethiopica, Hottentotticam; ab
Americana boreali, australem; denique a fusco Malaicae varietatis stem-
mate, nigricans Papuense etc.
palium generis humani, vnam alteramue eius gentem adhuc a reliquis
distinguere et quodammodo subdiuidere licet; vt a Caucasia, Hindosta-
nicam; a Mongolica, Sinensem; ab Aethiopica, Hottentotticam; ab
Americana boreali, australem; denique a fusco Malaicae varietatis stem-
mate, nigricans Papuense etc.
apud Calmuccos vultus varietas, quod mihi ipsi obseruare contigit,
cum Amstelodami in publico diuersorio (Belg. het Gasthuis)

[11]
21 Sinenses nautas curatius contemplare data fuerit
exoptata
occasio .
occasio
Ex ipsa hac quam innuimus vultus Sinensium varietate explicare
licebit
diuersas auctorum in describendis eorum craniis obseruationes, sicubi
v. c. Camperus ea Vtahitensibus simillima esse dicat, cum contra illud
de quo hic agitur ab Vtahitensi quod antea exhibuimus (– Dec. III.
tab. 26. –) mirum quantum discrepet; aut si Daubentonius bina Si-
nensium capita ossea in museo Parisino nullo notabili charactere ab istis
suae gentis differre scribat.
diuersas auctorum in describendis eorum craniis obseruationes, sicubi
v. c. Camperus ea Vtahitensibus simillima esse dicat, cum contra illud
de quo hic agitur ab Vtahitensi quod antea exhibuimus (– Dec. III.
tab. 26. –) mirum quantum discrepet; aut si Daubentonius bina Si-
nensium capita ossea in museo Parisino nullo notabili charactere ab istis
suae gentis differre scribat.
Quod vero Linneus in systemate naturae
Sinenses macrocephalos
capite conico vocet et cum Alpium et Patagoniae incolis ad monstrosas
humani generis varietates releget, ni fallor vnice de sacerdotibus eorum
mendicantibus intelligendum quibus Nieuhofius capita violentis et diu
repetitis artificiis monstrose deformari, quondam contenderat. v. Nic.
Melchis. ThevenotRélations de divers voyages etc. T. III. p. 67. fig. 11.
capite conico vocet et cum Alpium et Patagoniae incolis ad monstrosas
humani generis varietates releget, ni fallor vnice de sacerdotibus eorum
mendicantibus intelligendum quibus Nieuhofius capita violentis et diu
repetitis artificiis monstrose deformari, quondam contenderat. v. Nic.
Melchis. ThevenotRélations de divers voyages etc. T. III. p. 67. fig. 11.
Osseum de quo hic agitur caput praeter alia dorso nasi pro-
fundius concauo praesertim autem singulari fere subglobosa rotun-
ditate partis alueolaris maxillae superioris notabile est, cui et
arcuata curuatura dentium anteriorum superiorum, praesertim
quoad radices eorum, respondet. Conuenit cum hac structura
quod Duhalde de peculiari dentium superiorum apud Sinenses
directione memorat , cui quidem Osbeck tribuit quod ipsi
quaedam verba singulari et aliis gentibus inimitabili ratione
pronuncient .
fundius concauo praesertim autem singulari fere subglobosa rotun-
ditate partis alueolaris maxillae superioris notabile est, cui et
arcuata curuatura dentium anteriorum superiorum, praesertim
quoad radices eorum, respondet. Conuenit cum hac structura
quod Duhalde de peculiari dentium superiorum apud Sinenses
directione memorat
Description de la Chine. T. II. p. 275. ed.
Haganae 1736. 4.
quaedam verba singulari et aliis gentibus inimitabili ratione
pronuncient
Reise nach Ostindien und China p.
226.
Ceteroquin egregium hocce cranium perfectissime congruit
cum praestantissima icone nautae Sinensis qui aliquamdiu Havniae
degens a summo imaginum pictore Jens Juel artis graphicae
professore Regio, pictura olearia mascule exhibitum est, quod
iam Cl. Scheel, medici apud Havnienses celeberrimi fauore,
museum meum ornat.
cum praestantissima icone nautae Sinensis qui aliquamdiu Havniae
degens a summo imaginum pictore Jens Juel artis graphicae
professore Regio, pictura olearia mascule exhibitum est, quod
iam Cl. Scheel, medici apud Havnienses celeberrimi fauore,
museum meum ornat.

[12]
VARIETATIS
TERTIAE
SPECIMEN.
XLV. Bosjesmanni Hottentottae.
(– Tab. XLV.
–)
Cl. Lichtenstein M. D. Helmstadiensis iam
feliciter redux
ex itinere Africano cuius vberiorem notitiam post praestantissima
specimina in antecessum ab eo edita auide expectant omnes quo-
rum historiae naturalis ac ethnologiae exoticae incrementum in-
terest, praeter innumera alia quae ex triplici naturae regno per
magnum Africae australis tractum ab ipso tanto solidioris doctri-
nae penu instructo, peragratum collegit, etiam quatuor crania
memorabilis istius Hottentottarum stemmatis retulit quod inde a
Sec. XVII. medio, hominum siluaticorum (Belg. Bosjes-
mannen) vulgari etsi minus congruo nomine innotuit
vels into the interior ofSouthern Africa T. I. p. 158. cf. quoque
Kicherer’sNarrative of his mission to theBoschemen in Trans-
actions of the Missionary Society vol. II. N. I. p. 6. Sane longe a vero
aberrare qui vulgo Buschmannos pro fugitiuis Hottentottis habuere,
pluribus demonstrabit cl. Lichtenstein in ipso quod iam de itinere
suo ad prelum parat opere. Cauendum interim ne forte Buschmannos
cum Beetjuanis s. Huswannis confundas vtpote quae bina stemmata vere vt
Hottentottae proprie sic dicti a Caffris differunt, siquidem Beetjuanos
ab his, Hottentottas vero a Buschmannis ortum duxisse verisimillimum est. .
Qua-
terna haec capita adeo perfecte inuicem conuenire compertum
habemus , vt difficile fuerit tantam similitudinem inter
bina
Europaeorum crania reperire. Integerrimo eorum vir humanissi-
mus supellectilem meam ditauit, cui eo maius pretium accedit
quod et facialem cutim cum subiectis musculis adiunxerit, quam
a recenti cadauere artificiose soluit, et apto liquore ita seruauit,
vt iam eam siue ipsi cranio siue gypseo eiusdem ectypo superin-
ducere adeoque ipsam barbari istius imaginem viuidissimam reprae-
ex itinere Africano cuius vberiorem notitiam post praestantissima
specimina in antecessum ab eo edita auide expectant omnes quo-
rum historiae naturalis ac ethnologiae exoticae incrementum in-
terest, praeter innumera alia quae ex triplici naturae regno per
magnum Africae australis tractum ab ipso tanto solidioris doctri-
nae penu instructo, peragratum collegit, etiam quatuor crania
memorabilis istius Hottentottarum stemmatis retulit quod inde a
Sec. XVII. medio, hominum siluaticorum (Belg. Bosjes-
mannen) vulgari etsi minus congruo nomine innotuit
“The Bosjesmans seem to be the true aborigines of the (Hottentot –)Jo. Barrow in Tra-
country unmixed with any other tribes of people.”
vels into the interior ofSouthern Africa T. I. p. 158. cf. quoque
Kicherer’sNarrative of his mission to theBoschemen in Trans-
actions of the Missionary Society vol. II. N. I. p. 6. Sane longe a vero
aberrare qui vulgo Buschmannos pro fugitiuis Hottentottis habuere,
pluribus demonstrabit cl. Lichtenstein in ipso quod iam de itinere
suo ad prelum parat opere. Cauendum interim ne forte Buschmannos
cum Beetjuanis s. Huswannis confundas vtpote quae bina stemmata vere vt
Hottentottae proprie sic dicti a Caffris differunt, siquidem Beetjuanos
ab his, Hottentottas vero a Buschmannis ortum duxisse verisimillimum est.
terna haec capita adeo perfecte inuicem conuenire compertum
habemus
v. Gottl. E. SchulzeüberGall’s Entdeckungen
die Organe des Ge-
hirns betreffend p. 26. vbi et V. Cl. curatam horum craniorum vt et vbe-
riorem de Buschmannis notitiam dat a Lichtensteinio ipsi suppeditatam.
hirns betreffend p. 26. vbi et V. Cl. curatam horum craniorum vt et vbe-
riorem de Buschmannis notitiam dat a Lichtensteinio ipsi suppeditatam.
Europaeorum crania reperire. Integerrimo eorum vir humanissi-
mus supellectilem meam ditauit, cui eo maius pretium accedit
quod et facialem cutim cum subiectis musculis adiunxerit, quam
a recenti cadauere artificiose soluit, et apto liquore ita seruauit,
vt iam eam siue ipsi cranio siue gypseo eiusdem ectypo superin-
ducere adeoque ipsam barbari istius imaginem viuidissimam reprae-

[13]
sentare liceat. Viri est sexagenarii, ex ea Africae
australis regione
quae fluuium Aurantium (Belg. Oranje-revier) et Sacci (Zack-
revier) interiacet, qui quidem postquam per triginta annos rapina
et praedatione colonis Batauis praesertim in districtibus Roggeveld
et Nieuweveld formidabilis fuerat, demum m. Maio 1805. compre-
hensus eodem anno decurrente in carcere obiit.
quae fluuium Aurantium (Belg. Oranje-revier) et Sacci (Zack-
revier) interiacet, qui quidem postquam per triginta annos rapina
et praedatione colonis Batauis praesertim in districtibus Roggeveld
et Nieuweveld formidabilis fuerat, demum m. Maio 1805. compre-
hensus eodem anno decurrente in carcere obiit.
Characteres primarii. Cranium angustum, ad latera
com-
pressum, minus tamen quam in Aethiopibus genuinis. Ossium
caluariae proprie sic dictorum vniuersa compages s. receptaculum
encephali pro portione mire depressum, retrorsum in occipite
valde elongatum. Tubera frontalia prominula. Frons ipsa fere
ad perpendiculum descendens. Nasi ossa perangusta, simul autem
cum processuum nasalium in ossibus maxillaribus facie antica, fere
in eodem plano horizontali posita, ita vt vniuersa area nasalis
orbitas discriminans a glabella vsque ad narium aperturam decliuis
et late explanata descendat. Nares internae angustae. Ossa
turbinata exigua. Processus malaris ossium maxillarium deorsum
elongatus et quasi vncinatus. Mentum prominulum, mire angustum
et peracutum. Coronae dentium, praesertim incisorum superiorum
fere in totum detritae .
pressum, minus tamen quam in Aethiopibus genuinis. Ossium
caluariae proprie sic dictorum vniuersa compages s. receptaculum
encephali pro portione mire depressum, retrorsum in occipite
valde elongatum. Tubera frontalia prominula. Frons ipsa fere
ad perpendiculum descendens. Nasi ossa perangusta, simul autem
cum processuum nasalium in ossibus maxillaribus facie antica, fere
in eodem plano horizontali posita, ita vt vniuersa area nasalis
orbitas discriminans a glabella vsque ad narium aperturam decliuis
et late explanata descendat. Nares internae angustae. Ossa
turbinata exigua. Processus malaris ossium maxillarium deorsum
elongatus et quasi vncinatus. Mentum prominulum, mire angustum
et peracutum. Coronae dentium, praesertim incisorum superiorum
fere in totum detritae
v. Barrow’svoyage toCochinchina p. 382.
“It was remarked that
the oldest Bosjesmans they saw, had not lost a simple tooth, but that in
many instances they were worn down in a remarkable manner to mere
stumps.”
Alia obseruata. Ossa caluariae superiora, verticis
inquam,
frontis, et pars squamosa temporalium tenuissima, fere translucida.
Ossicula nasi inuicem concreta. Pars malaris et sphenoidea orbitae
sinistrae vere absorbta, ita vt paries exterior foraminis oculorum
magno hiatu quasi pertusus appareat.
frontis, et pars squamosa temporalium tenuissima, fere translucida.
Ossicula nasi inuicem concreta. Pars malaris et sphenoidea orbitae
sinistrae vere absorbta, ita vt paries exterior foraminis oculorum
magno hiatu quasi pertusus appareat.
Vniuerso ceteroquin habitu memorabile hocce cranium
perfecte conuenit cum binis Boschmanni viri eiusque vxoris ad
viuum in districto Roggeveld delineatis imaginibus quas Perill.
Banks ex magno suo periplo reportauit, mecumque cum tot aliis
exoticarum gentium curatissimis picturis humanissime communicauit.
perfecte conuenit cum binis Boschmanni viri eiusque vxoris ad
viuum in districto Roggeveld delineatis imaginibus quas Perill.
Banks ex magno suo periplo reportauit, mecumque cum tot aliis
exoticarum gentium curatissimis picturis humanissime communicauit.

[14]
VARIETATIS QVARTAE
SPECIMINA
TERNA.
XLVI. Atvri Orinoccani.
(– Tab. XLVI.
–)
Alex. de Humboldt, quem et meis quondam
praelectionibus
interfuisse perassiduum et maximae spei auditorem gloriari mihi
liceat, veteris amici vel in extremo nouo orbe quem itineribus
suis impense illustrauit memor, praeter alia quibus apparatum
meum rerum naturalium adauxit, inprimis acceptissimo dono
cranii de quo hic agitur me affecit, cuius historiam ex ipsis viri
perillustris litteris subnectere liceat.
interfuisse perassiduum et maximae spei auditorem gloriari mihi
liceat, veteris amici vel in extremo nouo orbe quem itineribus
suis impense illustrauit memor, praeter alia quibus apparatum
meum rerum naturalium adauxit, inprimis acceptissimo dono
cranii de quo hic agitur me affecit, cuius historiam ex ipsis viri
perillustris litteris subnectere liceat.
Extitit quondam in ea nouae Andalusiae interiore
et
parum cognita parte quae altum Orinocum ad ingentes
Aturi et Maypuri cataractas adiacet, populus Aturorum hodie
extinctus, qui defunctorum cadauera magno numero et partim
singulari modo curata, in cryptis subterraneis sepeliebat, quibus
rupes graniticae in ipsis istis cataractis eminentes, excauatae sunt.
Vna harum speluncarum, Atarnipensis nempe, quam indefessus
ille peregrinator non sine periculo inuisit, ad sexcenta continebat
cadauera, quorum quoduis corbe seu sacco inuolutum erat, ita
tamen vt aliis horum inuolucrorum nuda ossa siue candida siue
Bixae orellanae rubore tincta, aliis vero eadem mumiarum in
modum bitumine et plantarum foliis permixta continerentur; imo
vero et praeterea sarcophagi ex argilla non cocta parati et croco-
dilorum figuris picti adstarent 4 pedes longi, 3 lati et toti quanti
ossibus repleti.
parum cognita parte quae altum Orinocum ad ingentes
Aturi et Maypuri cataractas
Locus harum cauernarum sepulcralium notatur sub nomine Raudal di
Atures in mappa geographica apud Ant. Caulin,historia corographica
natural y evangelica de lanueva Andalucia. Madr. 1779. fol. Sitae
sunt sub 5°39′ lat. boreal. et 51° longit. occid. inde ab ins. Ferri.
Atures in mappa geographica apud Ant. Caulin,historia corographica
natural y evangelica de lanueva Andalucia. Madr. 1779. fol. Sitae
sunt sub 5°39′ lat. boreal. et 51° longit. occid. inde ab ins. Ferri.
extinctus, qui defunctorum cadauera magno numero et partim
singulari modo curata, in cryptis subterraneis sepeliebat, quibus
rupes graniticae in ipsis istis cataractis eminentes, excauatae sunt.
Vna harum speluncarum, Atarnipensis nempe, quam indefessus
ille peregrinator non sine periculo inuisit, ad sexcenta continebat
cadauera, quorum quoduis corbe seu sacco inuolutum erat, ita
tamen vt aliis horum inuolucrorum nuda ossa siue candida siue
Bixae orellanae rubore tincta, aliis vero eadem mumiarum in
modum bitumine et plantarum foliis permixta continerentur; imo
vero et praeterea sarcophagi ex argilla non cocta parati et croco-
dilorum figuris picti adstarent 4 pedes longi, 3 lati et toti quanti
ossibus repleti.
Cranium quod iam generosi viri cura ex isto sepulcrali an-
tiquissimo recessu in meum museum transiit eum habitum prae
se fert quem ipse iam in egregia dissertatione de Americae incolis
aboriginibus descripsit . Propius ille a Mongolico quam ab
tiquissimo recessu in meum museum transiit eum habitum prae
se fert quem ipse iam in egregia dissertatione de Americae incolis
aboriginibus descripsit
In cl. Biesterneue Berliner Monatsschr. T. XV. p.
197.

[15]
Aethiopico abest. Zygomata
quidem non adeo quam in illis com-
planata et extrorsum eminentia, attamen latiora quam in Aethio-
pibus, a quibus praeterea et caluariae et mandibulae inferioris
latitudine differt. Frons valde reclinata elatiore linea per medium
eius decurrente dirimitur. Narium apertura cum vniuersa ol-
factus officina amplissima; orbitae contra pro portione angustio-
res. Textura totius caluariae mire compacta et perdura, in locis
durante longissima vectura attritu politis marmori aemula.
planata et extrorsum eminentia, attamen latiora quam in Aethio-
pibus, a quibus praeterea et caluariae et mandibulae inferioris
latitudine differt. Frons valde reclinata elatiore linea per medium
eius decurrente dirimitur. Narium apertura cum vniuersa ol-
factus officina amplissima; orbitae contra pro portione angustio-
res. Textura totius caluariae mire compacta et perdura, in locis
durante longissima vectura attritu politis marmori aemula.
XLVII. Brasiliani.
(– Tab. XLVII.
–)
Cum ante aliquot annos illustrissimus Arauio
Lusitaniae
status minister, tam summis in rempublicam meritis quam omnigena
eruditione aeque clarissimus, me inuiseret, egoque obiter memoras-
sem post repetita et varia, ast hactenus incassa conamina spem denique
me deficere obtinenendorum ex America Lusitanica craniorum indi-
genorum. Ille contra se omnem nauaturum operam promisit qua mihi
vnum alterumue maxime genuinum Indi Brasiliani caput osseum com-
pararet. Hincque Vlyssiponam reuersus curauit vt, nutu ipsius
Supremi Regiminis Regii, Gubernium Parae Brasileense iuberetur
desiderata barbarorum indigenorum crania transmittere. Quod
quidem ita exsecutum est vt non solum tam virile quam femineum
istius gentis cranium adueheretur, verum et tanquam rarissimum
cimelium additum esset integrum Indi Brasiliensis caput integer-
rimum admiranda plane et fere incomprehensibili ratione mumiae
ad instar conditum et omni ornatu quem defunctus pro gentis
suae more quondam gesserat adhuc instructum. Quae omnia
singulari cura perillustris de Mello Franco medici apud
Vlyssiponenses aulici felicissimi, qui quidem ipse in Brasilia natus
diu illinc degerat, ad manus meas peruenerunt.
status minister, tam summis in rempublicam meritis quam omnigena
eruditione aeque clarissimus, me inuiseret, egoque obiter memoras-
sem post repetita et varia, ast hactenus incassa conamina spem denique
me deficere obtinenendorum ex America Lusitanica craniorum indi-
genorum. Ille contra se omnem nauaturum operam promisit qua mihi
vnum alterumue maxime genuinum Indi Brasiliani caput osseum com-
pararet. Hincque Vlyssiponam reuersus curauit vt, nutu ipsius
Supremi Regiminis Regii, Gubernium Parae Brasileense iuberetur
desiderata barbarorum indigenorum crania transmittere. Quod
quidem ita exsecutum est vt non solum tam virile quam femineum
istius gentis cranium adueheretur, verum et tanquam rarissimum
cimelium additum esset integrum Indi Brasiliensis caput integer-
rimum admiranda plane et fere incomprehensibili ratione mumiae
ad instar conditum et omni ornatu quem defunctus pro gentis
suae more quondam gesserat adhuc instructum. Quae omnia
singulari cura perillustris de Mello Franco medici apud
Vlyssiponenses aulici felicissimi, qui quidem ipse in Brasilia natus
diu illinc degerat, ad manus meas peruenerunt.
Miro artificio praeparatum caput non quidem a totius cuius-
dam corporis medicato funere separatum est, sed statim post mortem
defuncti abscissum fuisse oportet, siquidem cutis quae mandibulae
dam corporis medicato funere separatum est, sed statim post mortem
defuncti abscissum fuisse oportet, siquidem cutis quae mandibulae

[16]
inferiora tegit et colli anticae parti praefixa erat, aequaliter tensa
et
fere vsque ad foramen magnum occipitale retracta et absque vlla
sutura solis bituminibus arcte reliquo capiti inferiori quasi agglu-
tinata est; quod quidem non nisi in recenti cadauere fieri potuisse
vel primo intuitu apparet .
fere vsque ad foramen magnum occipitale retracta et absque vlla
sutura solis bituminibus arcte reliquo capiti inferiori quasi agglu-
tinata est; quod quidem non nisi in recenti cadauere fieri potuisse
vel primo intuitu apparet
Pluribus noui orbis barbaris populis moris erat, Cazicorum
suorum
defunctorum capita a reliquo cadauere separere et seorsim seruare. cf.
v. c. Herrera, hechos de los Castellanos Dec. III. L. IV. p. 164. ed.
Madr. 1601. et Zoegade orig. obeliscorum p. 270.
defunctorum capita a reliquo cadauere separere et seorsim seruare. cf.
v. c. Herrera, hechos de los Castellanos Dec. III. L. IV. p. 164. ed.
Madr. 1601. et Zoegade orig. obeliscorum p. 270.
Cutis ipsissimum adhuc ex cupreo fuliginosum colorem prae
se fert qui Brasilianis natiuus est.
se fert qui Brasilianis natiuus est.
Capillamentum circum verticem plane abrasum, in ipso
vertice superstes quidem sed breue, pone aures longius, in vniuer-
sum nigerrimum rigidiusculum .
vertice superstes quidem sed breue, pone aures longius, in vniuer-
sum nigerrimum rigidiusculum
v. Ant. Knivet in Purchas’sPilgrims T. IV. p. 1228 sq.
Barba tenuis in labro superiori et sparsim in mento .
v. Barrow’svoyage toCochinchina p. 110. de Brasilianis quos
ipse
viderat:
viderat:
“the beard was visible only on the upper lip and under the chin.”
Orbitae et os duro bitumine repleta. Clausas palpebras
significant bacilli ossei vtrinque bini paralleli approximati ex den-
tibus Saviaecapybarae scalpti et bitumini firmissime inhaerentes.
Ori contra infixa sunt bina extrema laquei gossypini bipedalis
longitudinis, quo vt coniectari licet caput ipsum suspendebatur.
significant bacilli ossei vtrinque bini paralleli approximati ex den-
tibus Saviaecapybarae scalpti et bitumini firmissime inhaerentes.
Ori contra infixa sunt bina extrema laquei gossypini bipedalis
longitudinis, quo vt coniectari licet caput ipsum suspendebatur.
Auris vtriusque cartilagineae longis incisuris pro more gentis
innexi sunt crassi flocci filorum gossypinorum.
innexi sunt crassi flocci filorum gossypinorum.
Ipse denique ornatus frontalis ex pulcherrimis pennis auium
indigenarum, Tantalirubri, Ramphastitucani, et Psittaco-
rum praesertim macaonis et araraunae compositus et funiculis
gossypinis artificiose contextus est .
indigenarum, Tantalirubri, Ramphastitucani, et Psittaco-
rum praesertim macaonis et araraunae compositus et funiculis
gossypinis artificiose contextus est
Lery in de
BryAmericae P. III. p. 166. it. Marcgrav p. 270.
Omisi haec in icone vt capitis ipsius forma eo melius appa-
reret, quod quidem depressum breue et fere globosum exacte
respondet descriptioni Equitis Pinto vicecomitis de Balsemam
qui Brasilianorum faciem magis ab ouali remotam esse ait quam
in vlla alia fortassis gente .
reret, quod quidem depressum breue et fere globosum exacte
respondet descriptioni Equitis Pinto vicecomitis de Balsemam
qui Brasilianorum faciem magis ab ouali remotam esse ait quam
in vlla alia fortassis gente
ap. Robertson, history
of America T. II. p. 403. ed. Basil.

[17]
XLVIII. Feminae Brasilianae.
(– Tab.
XLVIII. –)
Caput paruum, eleganter conformatum. Frons globosa.
Nasus depressior, ampla tamen olfactus officina , etiam
sinus
frontales tuberosi, quod in feminis rarum. Maxilla superior
parum prominens; inferioris arcus ellipticus magis, non vt in
aethiopibus parabolicus.
Nasus depressior, ampla tamen olfactus officina
Conueniunt cum ea, quae de odoratus Brasiliensium acumine passim
me-
morantur, vt in Cl. d’Abbevillehistoire de la mission en l’isle de Ma-
ragnon p. 311.
morantur, vt in Cl. d’Abbevillehistoire de la mission en l’isle de Ma-
ragnon p. 311.
“Ils ont l’odorat si parfaitement bon qu’ils recognoistront
par iceluy seulement, non plus ne moins qu’un chien, sauf l’humanité, la
piste de leurs ennemis; et discernent facilement par l’olfact deux personnes
de diuerses nations.”
frontales tuberosi, quod in feminis rarum. Maxilla superior
parum prominens; inferioris arcus ellipticus magis, non vt in
aethiopibus parabolicus.
Conuenit in vniuersum tam cum capite quod antecedente
tabula exhibuimus, quam cum eximiis iconibus militis barbari
Brasiliani et
feminae iuuenis eiusdem gentis quae auctore celebri
pictore Francisco Post in
pinacotheca Regis Daniae adseruan-
tur, et quorum egregia apographa manu cl. Abildgaard artis
pictoriae Professoris apud Havnienses elaborata, cl. Neergaard
M. Dri debeo.
tabula exhibuimus, quam cum eximiis iconibus militis barbari
Brasiliani
Ex eorum numero quorum integras turmas sclopetis et ensibus rite
ar-
matas, Jo. Mauritius Nassouicus Brasiliae quamdiu a Batavis occupata
erat, gubernator, formari iusserat. v. J. P. Augspurger’sSeereisen
nacherBrasilien p. 23. 26. 41.
matas, Jo. Mauritius Nassouicus Brasiliae quamdiu a Batavis occupata
erat, gubernator, formari iusserat. v. J. P. Augspurger’sSeereisen
nacherBrasilien p. 23. 26. 41.
pictore Francisco Post
Quem idem Mauritius aeque ac Marcgrauium
et Pisonem secum in
Brasiliam duxit. v. HoubrakenSchouburgh der Nederlantsche Konst-
schilders T. II. p. 343.
Brasiliam duxit. v. HoubrakenSchouburgh der Nederlantsche Konst-
schilders T. II. p. 343.
tur, et quorum egregia apographa manu cl. Abildgaard artis
pictoriae Professoris apud Havnienses elaborata, cl. Neergaard
M. Dri debeo.

[18]
VARIETATIS QVINTAE
SPECIMINA
BINA.
XLIX. Buggessi Macassarensis.
(– Tab. XLIX.
–)
Ex memorabili Indicorum craniorum collectione qua apparatum
meum ditasse Cl. Jassoy Batauiae medicum supra iam memini.
meum ditasse Cl. Jassoy Batauiae medicum supra iam memini.
Viri est 30 circiter annorum nomine La Tua, qui lethali vulnere
in nosocomio Batauiae an 1803. obierat.
in nosocomio Batauiae an 1803. obierat.
Buggessi s. Bugginesi
ex quibus ortus erat, singulare
plane Malayicae varietatis stemma in australi insulae Celebes
plaga constituunt ab ipsis reliquis Macassaribus
vti pecu-
liari plane lingua et propriis literarum formis et scribendi modo,
ita et si ex cranii de quo agimus conformatione aliquid coniectari
licet, vultu suo ab aliis Malayicis gentibus haud parum diuersum.
Siquidem illud memorabili habitu quibusdam sui partibus
aethiopico vultui appropinquare in aliis contra ad mongolicum
quodammodo accedere videtur. Vti enim facies decliuis et
alueolaris portionis ossium maxillarium prominentia cum valde
obliqua dentium incisorum superiorum directione caput hoc a latere
spectatum aethiopico haud absimile reddit, ita contra idem ab
antica facie spectatum, insigni latitudine ossium iugalium et orbi-
tarum plano latoque naso longe a se inuicem distantium ampli-
tudine etiam mongolici quid prae se ferre videtur.
plane Malayicae varietatis stemma in australi insulae Celebes
plaga constituunt
Cf. Forest’svoyage from Calcutta to the
Mergui–Archipelago et
Radermacher in Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap
T. III. p. 206. Iconem Buggessi v. in Valentyn’s Oostindien
T. II. p. 182. tab. 41.
Radermacher in Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap
T. III. p. 206. Iconem Buggessi v. in Valentyn’s Oostindien
T. II. p. 182. tab. 41.
liari plane lingua et propriis literarum formis et scribendi modo,
ita et si ex cranii de quo agimus conformatione aliquid coniectari
licet, vultu suo ab aliis Malayicis gentibus haud parum diuersum.
Siquidem illud memorabili habitu quibusdam sui partibus
aethiopico vultui appropinquare in aliis contra ad mongolicum
quodammodo accedere videtur. Vti enim facies decliuis et
alueolaris portionis ossium maxillarium prominentia cum valde
obliqua dentium incisorum superiorum directione caput hoc a latere
spectatum aethiopico haud absimile reddit, ita contra idem ab
antica facie spectatum, insigni latitudine ossium iugalium et orbi-
tarum plano latoque naso longe a se inuicem distantium ampli-
tudine etiam mongolici quid prae se ferre videtur.
Praeterea dentibus primoribus superioribus vitrea substantia in
facie antica maximam partem gentium istarum more, coticulae
ope deleta est , omnes vero dentes
continuo masticatorii vsu ex
pipere betel et areca cum calce viua compositi, densa et fusco-
nigricante crusta obducti .
facie antica maximam partem gentium istarum more, coticulae
ope deleta est
Pluribus de hoc ritu egi libro de generis hum.
varietate p. 230. ed. 3.
pipere betel et areca cum calce viua compositi, densa et fusco-
nigricante crusta obducti
Cf. Decad. IV. ad tab. 39.

[19]
L. Marqvesani.
(– Tab. L.
–)
Debeo rarissimum et eximium hocce cranium amicitiae
dilectissimi quondam auditoris, Cl. Langsdorff M. Dris et inde-
fessi naturalis historiae scrutatoris, qui in nupero memorabili
periplo, Ruthenorum Augustissimi Imperatoris iussu, duce peril-
lustri et longe meritissimo de Krusenstern, absoluto, in
Nukahiwah primaria nouarum Marchionis insularum
acquisiuit, mihique dum adhuc per biennium in Aleuticis insulis
et vicinis Americae borealis oris remanet, interim per socios
laborum et studiorum in tanto itinere feliciter in Europam reduces,
dono misit.
dilectissimi quondam auditoris, Cl. Langsdorff M. Dris et inde-
fessi naturalis historiae scrutatoris, qui in nupero memorabili
periplo, Ruthenorum Augustissimi Imperatoris iussu, duce peril-
lustri et longe meritissimo de Krusenstern, absoluto, in
Nukahiwah primaria nouarum Marchionis insularum
Malo more plerique nuperorum nautarum qui ad hasce insulas appu-
lerunt diuersa noua nomina ipsis imposuerunt; hinc v. c. a gallo Mar-
chand vocantur Iles de la Revolution, ab anglo van CouverHer-
gest’s Islands, a Bostonio-Americano RobertWashington’s Islands.
Aptissime vero nominantur Novae Marquesanae cum vicinae sint antiquio-
ribus eiusdem nominis quae ab Hispano navarcho Alv. de Mendana
iam a. 1595 inuisa et descripta pridem Europaeis innotuerunt.
lerunt diuersa noua nomina ipsis imposuerunt; hinc v. c. a gallo Mar-
chand vocantur Iles de la Revolution, ab anglo van CouverHer-
gest’s Islands, a Bostonio-Americano RobertWashington’s Islands.
Aptissime vero nominantur Novae Marquesanae cum vicinae sint antiquio-
ribus eiusdem nominis quae ab Hispano navarcho Alv. de Mendana
iam a. 1595 inuisa et descripta pridem Europaeis innotuerunt.
acquisiuit, mihique dum adhuc per biennium in Aleuticis insulis
et vicinis Americae borealis oris remanet, interim per socios
laborum et studiorum in tanto itinere feliciter in Europam reduces,
dono misit.
Incolae harum insularum ab omnibus qui eas inuiserunt
Europaeis, vno ore pro pulcherrimis quod corporis symmetriam
et proportiones attinet, non immensi tantum maris pacifici in-
sulanorum, sed et reliqui qua late patet orbis terraquei gentium,
declarantur , quod praesertim Cl. Tilesii, Russorum Imperatori
ab aulae consiliis, meique amantissimi curatae dimensiones viri
iuuenis Marquesani testantur , quas iunctim cum insigni
apparatu iconum rerum naturalium peritissima manu ab ipso in
Europaeis, vno ore pro pulcherrimis quod corporis symmetriam
et proportiones attinet, non immensi tantum maris pacifici in-
sulanorum, sed et reliqui qua late patet orbis terraquei gentium,
declarantur
v. Cook’s voyage to the South pacific Ocean
T. I. p. 308.
“The inha-
bitants of theMarquesas, collectively, are without exception the finest
race of people in this sea. For fine shape and regular features they per-
haps surpass all other nations.”
ab aulae consiliis, meique amantissimi curatae dimensiones viri
iuuenis Marquesani testantur
v. eas in VoigtiiMagazin für den neuesten Zustand der
Naturkunde
T. XII. p. 495 et in eiusdem promptuarii, T. XI. p. 299. iconem manus
reginae Nukahiwensis a Langsdorffio curate delineatam. vt specimen
exhiberet eximii artificii et symmetricae elegantiae qua memorabiles isti
insulani corpora sua a capite vt aiunt vsque ad calcem scarificando
mirifice pingunt (quod vulgari Otaheitarum idiomate tatower vocatur).
T. XII. p. 495 et in eiusdem promptuarii, T. XI. p. 299. iconem manus
reginae Nukahiwensis a Langsdorffio curate delineatam. vt specimen
exhiberet eximii artificii et symmetricae elegantiae qua memorabiles isti
insulani corpora sua a capite vt aiunt vsque ad calcem scarificando
mirifice pingunt (quod vulgari Otaheitarum idiomate tatower vocatur).
apparatu iconum rerum naturalium peritissima manu ab ipso in

[20]
itinere delineatarum et doctissima earum
descriptione mecum
amice communicauit.
amice communicauit.
Cranium ipsum Marquesani vti totali quidem habitu
pro-
pius abest ab eo Otaheitae quod alias (– Dec. III. tab. 36. –)
exhibui, ita et in singularium partium fabrica peculiari, vt v. c.
iugo elatiore quod frontem mediam ad suturae locum percurrit etc.
attamen conformationis elegantia hoc ipsum longe excedit, ad
latera magis compressum, verticis fornice pulchrius arcuato,
bregmatibus non adeo tuberosis, superciliis osseis prope nasum
minus tumidis aliisque vel ex iconum comparatione patentibus
momentis.
pius abest ab eo Otaheitae quod alias (– Dec. III. tab. 36. –)
exhibui, ita et in singularium partium fabrica peculiari, vt v. c.
iugo elatiore quod frontem mediam ad suturae locum percurrit etc.
attamen conformationis elegantia hoc ipsum longe excedit, ad
latera magis compressum, verticis fornice pulchrius arcuato,
bregmatibus non adeo tuberosis, superciliis osseis prope nasum
minus tumidis aliisque vel ex iconum comparatione patentibus
momentis.
Ceteroquin caput hoc singulari modo pro more bellicosis
istis anthropophagis solemni, qui nempe occisorum crania
tanquam trophaea secum gestare solent, ligatum et ad suspenden-
dum aptatum est; quo quidem fine cingulum ex corticis nucem
cocos ambientis fibris artificiose plexum per narium meatum de-
currens mandibulam inferiorem cum ipsa caluaria firmissime iungit,
quod et praeterea ligneo cylindro narium aperturae intruso eo
magis immobile redditur; funiculus autem ex iisdem fibris con-
textus suspendendo capiti inseruit.
istis anthropophagis solemni, qui nempe occisorum crania
tanquam trophaea secum gestare solent, ligatum et ad suspenden-
dum aptatum est; quo quidem fine cingulum ex corticis nucem
cocos ambientis fibris artificiose plexum per narium meatum de-
currens mandibulam inferiorem cum ipsa caluaria firmissime iungit,
quod et praeterea ligneo cylindro narium aperturae intruso eo
magis immobile redditur; funiculus autem ex iisdem fibris con-
textus suspendendo capiti inseruit.

[Tab. I]
[Abbildung: XLI Armeni.]

[interleaf]

[Tab. II]
[Abbildung: XLII veteris Guanchi Tenerifensis.]

[interleaf]

[Tab. III]
[Abbildung: XLIII Feminae Lapponicae.]

[interleaf]

[Tab. IV]
[Abbildung: XLIV Sinensis.]

[interleaf]

[Tab. V]
[Abbildung: XLV Bosjesmanni Hottentottae.]

[interleaf]

[Tab. VI]
[Abbildung: XLVI veteris Aturi.]

[interleaf]

[Tab. VII]
[Abbildung: XLVII Brasiliani.]

[interleaf]

[Tab. VIII]
[Abbildung: XLVIII Feminae Brasilianae.]

[interleaf]

[Tab. IX]
[Abbildung: XLIX Buggessi Macassarensis.]

[interleaf]

[Tab. X]
[Abbildung: L Marquesani.]

[interleaf]

[interleaf]

[interleaf]

[interleaf]

[binding_verso]


Abbildung
Kupferstich von Seite 25
Digitalisat/59