Zum Hauptinhalt
Hinweis: Um die korrekte Darstellung der Seite zu erhalten, müssen Sie beim Drucken die Hintergrundgrafiken erlauben.
link
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[binding_recto]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[I]]

INTRODVCTIO
in
HISTORIAM MEDICINAE
LITTERARIAM.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[II]]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[titlePage_recto]

D. JO. FRID. BLVMENBACHII
medic. p.p.o.

INTRODVCTIO
in
HISTORIAM MEDICINAE
LITTERARIAM

[Abbildung: ]
GOETTINGAE
apvd jo. christ. dieterich
.
1786.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[titlePage_verso]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[V]]
VIRO PERILLVSTRI
AC GENEROSISSIMO

GEORGIO L.B. ab ASCH

s. caes. maj. rvssiarvm imperatrici
consiliario statvs pvblici
exercitvvmqve medico primario
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[VI]]
tam ob plvrima
in vniversam rem medicam

MERITA
qvam gratae memoriae ergo
ob scientiae incrementa
qvae
ex splendidis eivs
ad historiam natvrae spectantibvs

MVNERIBVS
in mvsevm academicvm
collatis


percipere sibi licvit
d.d.d.


JO. FRID. BLVMENBACH.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[VII]]

PRAEFATIO.

Quoties de historia artis nostrae
litteraria scholas habui, maxime
molestum et importunum videbatur, quod
defectu compendii ad praelegendum apti,
nomina auctorum et titulos librorum
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[VIII]
auditoribus in calamum dictare et silum
orationis quouis fere momento interrum-
pere necesse erat.
Huic incommodo praesenti intro-
ductione mederi studui: ita tamen, vt
et in vniuersum synopsin quandam prae-
cipuorum medicinae fatorum exhiberem,
vtque manualis in ea historia liber esset.
De ordine, quem seruaui, non est
quod moneam, cum per se pateat, chro-
nologicum omnibus aliis hactenus prae-
stare, si non annos, sed rerum successio-
nes, vicissitudines et mutationes sequatur,
vt adeo ortum, progressum et incrementa
artis, et qua ratione alterum eorum ex
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[IX]
altero natum sit, quid casus, aut acumen
aut ingenii aliqua felicitas obtulerit, vno
quasi conspectu ante oculos ponat. Non
tamen adeo seruiliter huic ordini me ad-
strinxi, quin subinde aut eiusdem sectae
viros, maxime si breuis aeui ea fuerit,
iunctim exhiberem; aut aliqua nomina,
quae alias intacta relinquere oportuisset,
obiter, si occasio ita ferebat, attingerem.
A restauratione autem inde litterarum
quam vocant, in quaque periodo iterum
secundum disciplinae capita, quae prae-
cipue ab vnoquoque tractata fuere, re-
census eorum factus est.
De selectu, quem seruare necesse
fuit, magis laborandum erat. – Non
nisi meritissimos de artis incremento viros
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[X]
recipere oportebat; – sed meritorum
ambiguum saepe iudicium est!
Paucis ergo quae mihi in eo con-
stituendo norma fuerit, expediam.
Veteres quos dicunt, medicos, ad
vnum fere omnes recensere aequum pu-
taui, quod, etsi minime eodem loco ac
dignitate sunt, in vniuersum tamen primi
et principes in re medica auctores et quasi
eius fontes extiterunt.
Inter latinobarbaros et qui restaura-
tionem litterarum proxime exceperunt,
seuerior quidem selectus erat habendus;
passim tamen vnius alteriusue minus noti
auctoris, praesertim inter Germanos,
memoriam studiosius excitaui, quod haec
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XI]
pars historiae medicae non vnam ob
caussam omnium maxime neglecta et in-
culta iacet.
In recentioribus seculis ex classicis
auctoribus vix quenquam me omisisse puto,
vnico excepto Hier. Mercuriali, cuius
quidem scripta non vno loco citaui (p.
22. 24. 32.), quem tamen p. 181. cum
reliquis Hippocratici studii ea aetate re-
stauratoribus denuo nominasse debebam.
Auctores sectarum et dogmatum prae-
cipuorum prae ceteris in medium protuli,
vt tamen Wirdigios, Hauptmannos
aliosue huius farinae somniatores lubens
tacerem.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XII]
Inuentores aut vtili nouo instituto de
re medica bene merentes, laudaui,
etiamsi pauca ediderint, vt Wirsüngius,
Davielius, alii; aut ignoti fere obierint,
quales fuerunt Joach. Strüppe, Jo. Rey,
Seb. Albinus etc.
Porro tales excitaui viros, qui etsi
non nouis inuentis auxerint artem, scho-
lis
tamen suae aetatis illustrandis incla-
ruerunt. vt Rolfinccius, Wedelius, aliique.
Denique nec alios memorabiles euen-
tus
neglexi, quae rei medicae aut valde
salutares aut fatales fuerunt, vt nonorum
morborum exortus, pharmacorum cele-
brium inuentum etc., aut qui, quamuis
non proxime ad medicinam pertinere
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XIII]
viderentur, tamen summo eidem emolu-
mento fuerunt, vt Indiae vtriisque de-
tectio, inuentum artis icones ligno inci-
dendi et s.p.
Sed cum in omni huiusmodi delectu
multum maneat arbitrarii, facile prae-
video, forte alios alium habituros fuisse;
liceat tamen et heic Senecae verba mea
facere: multum magnorum virorum iudicio
credo, aliquid et meo vindico.
Auctores in arte nostra illustres re-
censui ad a. 1781. – eos puta, qui ad
hunc vsque annum diem suum obierunt.
Viuorum enim delectum litteris mandare,
nimis anceps foret negotium. – Curaui
interim, vt in nouissima libri sectione ad
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XIV]
calcem cuiusuis capitis vacuum relictum
sit spatium, cui quiuis, quos ipsi libuerit,
e viuentium numero inscribere possit.
Goettingae d. 27. Febr. 1786.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XV]

SYNOPSIS SECTIONVM.

  • I. Ortus medicinae pag. 1
  • II. Medicina Aegyptiorum 7
  • III. Orientis quorundam populorum
    medicina 11
  • IV. Medicina Graecorum 16
  • V. Medicina inter Romanos 46
  • VI. Arabes 86
  • VII. Latinobarbari 95
  • VIII. Restauratio litterarum 110
  • IX. Seculi XVIti prius dimidium 117
  • X. Seculi XVIti dimidium posterius 162
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XVI]
  • XI. Seculi XVIImi prius dimidium 191
  • XII. Seculi XVIImi dimidium posterius 236
  • XIII. Seculi XVIIIvi priora septem
    lustra 310
  • XIV. Seculi XVIIIvi propiora lustra 372

SECTIO I.
ORTVS MEDICINAE.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[1]

§. 1.

Toties agitata perque magnae contentio-
nis disputationes a medicis saepe tra-
ctata quaestio de origine medicinae facilem
admittere solutionem videtur, dummodo bi-
nae probe distinguantur periodi. – altera
scilicet qua primum medicamentis aduersus
morbos vti ceperunt homines. – altera
qua empirice collectas notitias tum morborum
tum remediorum ad certa principia referre,
et ita in artis formam redigere studuerunt
medicinam.

§. 2.

Haec scientifica methodus, vt infra pa-
tebit, ad Hippocratem referenda videtur.
Ista vero empiria, ni grauiter fallimur, ad
ipsas humani generis origines pertinet.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[2]

§. 3.

Morbi enim a natura humana vix ac
ne vix quidem separabiles sunt, cum, vt
dentitionem dolorificam, et menstrui fluxus
et partus incommoda taceam, ne quidem inter
ferocissimas gentes iniuriae externae quae vi-
tae genus duriusculum affert, aut subitanea
aëris vicissitudo, aliaque id genus morborum
seminia et potentiae euitari queant. Tum
vero etiam incommodis istis non vno modo
mire prospexit creator. Primum enim voces,
quas vocant internas, s. molimina naturae
medicatricis machinae humanae indidit, quo-
rum ope ingruente morbo, coeco quasi im-
petu ac instinctlu siue a nociuis arcetur, (vt
a carnium esu in morbis biliosis, putridis etc.)
siue ad salutares res assumendas, (v.c. ad an-
tiseptica in iis, quos diximus, morbis) vehe-
menti desiderio fertur. Porro autem Deus
curauit, ne vlli desint regioni medicamina,
plantae praesertim, morbis eiusdem endemiis
accommodatae, ita maritimis cochleariam,
montosis arnicam, largitus est.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[3]

§. 4.

Facile exinde patet, quomodo simplex
obseruatio morbi cuiusdam, et criseos prae-
sertim eundem leuantis, tum vero casu et
experientia intellecta vis plantarum similes
istis crisibus effectus producens, primaeuos
inducere potuerit homines, vt in simili morbo,
similem salutarem crisin simili pharmaco ex-
citarent
Parum e contrario tribuo iis, quae vulgo
de medicamentis et chirurgicis adminiculis
narrantur, quorum vsum homines ab ani-
mantibus didicerint.
Adeant super his, quorum interest, praeter
notissimos Clerici et Halleri fontes,
Ger. Jo. Vossiumde theologia gentili
s. de orig. ac progressu idololatriae,
L. III.
cap. 67. pag. 398. sqq. edit. Amstelodam.
1700. fol.
D.W.T. (Triller) Hippocratem atheismi
falso accusatum, contra Gundlingium.
Ru-
dolst. 1719. 8. pag. 37. sqq.
Dan. Vinkiiamoenitates philologico – me-
dicas.
Ultraj. 1730. 8. pag. 464. sq.
Jo. Frid. Schreiberalmagestum medi-
cum.
pag. 20. sq.
.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[4]

§. 5.

Atque ita procul dubio nata est dome-
stica medicina,
simplex primum et non nisi
paucarum herbarum scientia; qualis hodie-
que apud barbaras gentes existit; vtpote
quarum vniuersa fere medicina in promouen-
dis crisibus versatur, et ad purgantia, emetica,
sudorifica, vt chirurgia earum ad scarificatio-
nes aut venaesectiones
Mirum quam vniuersalis haec chirurgica
enchiresis etiam apud gentes maxime
barbaras reperiatur. Est inter splendida
dona, quibus generos. Baro de Asch
museum academiae nostrae ditauit, lan-
ceola ex prasina gemma studiosissime excisa
qua Kurilicarum insularum quae Kamt-
schatkae subiacent, incolae, venas sibi se-
cant. Frontalem praesertim quando ce-
phalaea laborant. etc.
et cauteria redit.

§. 6.

Vbi vero in difficiliore morbo propria
cuiusuis familiae domectica medicamina non
sufficiebant, vicini consulebantur. Hincque
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[5]
sensim originem duxit antiquissimus mos ex-
positionis aegrotorum ad vias publicas
C. Frid. Hundertmarkde aegrotorum
apud veteres in vias publicas et templa ex-
positione.
ed. 2. Lips. 1749. 4.
.

§. 7.

Cumque demum vnus alterue maiore expe-
rientia et feliciore medicaminum applicatione
emineret, prae aliis in eo confidebant eius
populares; et sic nati medici.

§. 8.

Hi primi medici temporis progressu pro
inuentoribus medicinae habiti, et haud secus
ac aliarum rerum vtilium repertores in deo-
rum numerum relati,
ipsique praeterea me-
dicinae vt aliis vtilissimis artibus dii deaeque
praesides
dati sunt
Idem Hundertmarkde diis artis më-
dicae ap. veteres Graecos et Romanos.
Lips.
1735. 4.
Jul. C. Schläger vir celeb. de diis ho-
minibusque seruatoribus.
Helmst. 1737. 4.
. Maxime cum et mor-
borum quorundam, pestilentialium praesertim,
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[6]
vehementia et epidemica vniuersitas, tum mor-
tes subitaneae, imo et heroica quorundam
medicaminum virtus, diuini quid inuoluere
videretur; tum facile etiam ea superstitio ac-
cederet, vt in magicis incantamentis et carmi-
nibus auxilium quaererent aegri, aut fanis
deorum incubantes
per insomnia salutares exspe-
ctarent reuelationes
H. Meibom (praes. Herm. Conring) de
incubatione in sanis deorum medicinae causa
factis.
Helmst. 1659. 4.
.

§. 9.

Ita vero vltro effectum est, vt religio me-
dicinae immisceretur, ipsaque salutaris ars in
sacerdotum potestatem transiret: id quod iti-
dem hodiernum barbarorum exemplum testa-
tur, vtpote penes quos similiter sacerdotes et
fascinatores morbis mederi, vulgo constat.

SECTIO II.
MEDICINA AEGYPTIORVM.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[7]

§. 10.

Haec quae diximus prima in vniuersum
fuisse medicinae incunabula a verosimili pa-
rum nobis abesse videtur. Iam in singula-
rium priscarum gentium medicinam abeamus:
et quidem vt ordine progrediamur, primum
de Aegyptiis videamus, antiquissima gentium,
de quarum re medica certiora quaedam relata
legimus
Super vniuersa veterum Aegyptiorum re
medica conferatur viri doctiss. Guil.
Warburton
divine legation of Moses.
Vol. II. L. IV. Sect. 3. pag. 39. sq.
It. Prosp. Alpinimedicina Aegyptiorum
c. Jac. Bontii medicina Indorum. Lugd.
Bat. 1718. 4.
.

§. 11.

Celebratur vero apud hos, vt aliarum, ita
et medicae artis inuentor Thoth, sub qua
persona allegorica generatim inuentionis genium
sibi eos finxisse probabile est.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[8]
Idem ceterum est, qui Hermes graecorum,
quem vt multa alia, ita et de re medica L. VI
consignasse ferunt, eundemque chemiae paren-
tem faciunt Trismegistum
Herm. Conringiide hermetica medicina
Lib. II. ed. 2. Helmst. 1669. 4.
Ol. BorrichiiHermetis aegyptiorum et
chemicorum sapientia ab Herm. Conringii
animaduer sionibus vindicata.
Hafn. 1674. 4.
.

§. 12.

Sed et Osiridi primo Aegypti regi me-
dicinae inuentum tribuunt; quem Iovem
superum
interpretantur vt Serapidem pro Iove
infero,
s. Plutone habent.

§. 13.

Coniugem Osiridi tribuunt Isidem , iti-
dem medica scientia celebrem, et natum ex
ea Horvm qui graecis Paeon , aut sicut Ro-
manis Apollo dictus, similiter pro salutaris
artis inuentore habitus est.

§. 14.

Quod vero ipsam Aegyptiorum medicam
scientiam attinet, eam sane haud exiguam
fuisse, non vno patescit argumento; quan-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[9]
quam praestantiam eius minime ex eorum
artificiola cadauerum pollinctura et mumiarum
conditura probare vellem; vtpote quam ne-
que ad anatomen neque ad pharmaciam exco-
lendam multum profuisse credo. Sectionem
enim cadaueris condiendi non nisi tumul-
tuariam et satis rudem fuisse, tum Hero-
doti
et Diodori Siculi de ea re nar-
rationes testantur, tum et ipse satis luculenter
intellexi, cum aute aliquot annos in curiosa
circa eam disquisitione desudarem, et ea fine
in numerosis non vnius generis mumiarum
fragmentis facerem experimenta. Verum et
ipsa haec condiendi methodus non tam ardua
et secreti artificii plena videbitur consideranti,
id omne eo fere rediisse, vt cadauer, post-
quam cerebrum aliaque viscera corruptioni fa-
cilius obnoxia satis rudi enchiresi euulsa erant,
per 30 dies natro s. sali alcalino minerali im-
mergeretur, et ita adeps reliquique humo-
res eluerentur, exsuccae et exsangues reli-
quiae cedria pice aut etiam asphalto obduce-
rentur et perfunderentur; imo subinde ita
incoquerentur, vt pix in ipsam ossium plano-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[10]
rum diploën et cylindricorum meditullium
penetraret.

§. 15.

At enim vero Aegyptios, eorumque
cumprimis sacerdotes multum incubuisse me-
dicinae, sacrae aeque ac profanae testantur
litterae, et Herodoti praesertim auctori-
tate patet, vtpote qui vniuersam Aegyptum
medicorum plenam et singulorum morborum
curam singularibus medicis commissam fuisse,
memoriae prodidit.

SECTIO III.
ORIENTIS QVORVNDAM
POPVLORVM MEDICINA.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[11]

§. 16.

Antequam ad Graecorum rem medicam
accedamus, quorundam Asiae veteris popu-
lorum medicinam tribus saltem verbis teti-
gisse operae pretium erit. Hebraeorum scil.
Brachmanorum, et Sinensium.

§. 17.

Hebraeos vt reliquas scientias ita et sa-
lutaris artis notitiam apud Aegyptios didi-
oisse extra omnem dubitationis aleam positum
videtur. Studiosius autem eos eandem exco-
luisse et auxisse, praeter alia
Io. Sim. Lindingerde ebraeorum
veterum arte medica, de daemone et dae-
moniacis.
Servest. 1774. 8.
ex legibus
eorum ritualibus, quas Mosaici libri comple-
ctuntur
Io. Dav. Michaelis v. cel. Mosaisches
Recht;
praesertim Vol. II. IV. et V.
, luculenter apparer. Multa enim
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[12]
hi continent, eaque haud vulgaria, tum ad
hisltoriam naturalem, animalium v.c. rumi-
nantium etc., tum ad physiologiam et vniuer-
sam rem medicam spectantia, cuius generis
sunt, quae circa menstrua mulierum, coitum,
puerperium, tum circa lepram aliosque mor-
bos etc. praecipiuntur. Imo et medicinae fo-
rensis
prima rudimenta iis insunt capitibus,
quae de virginitatis notis, incestu, lustra-
tione, homicidio etc. agunt.

§. 18.

Brachmanis
Palladiusde gentibus Indiae et Brag-
manibus. S.
Ambrosiusde moribus
Brachmanorum.
Anon. de Bragmani-
bus.
iunctim edid. Ed. Brissaeus.
Lond. 1665. 4.
a carnium esu abstinen-
tibus multo curatius vegetabilia in edulia in-
quirendum fuit, adeo, vt vniuersa botanice
a nulla alia prisci aeui gente diligentius exculta
sit, et tum res alimentaris, tum medica ma-
teries, haud exigua incrementa ceperit. Idem-
que eximium studium ad hodiernam vsque
diem in iisdem australis Asiae regionibus
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[13]
florere
In celebratissima et antiquissima Benianum
academia, quae Benarasi floret, nullam
aliam praeter botanicen medicinae partem
tractari, pluribus me docuit ill. Braun
magni Halleri gener, meique aman-
tissimus, qui Tribunus legionis Britan-
nicae diu in istis Hindostani regionibus
versatus est.
, magnus ille hortus malabaricus, cuius
infra denuo mentionem faciemus, praeclaro
est documento
Extat in museo academico egregius thesau-
rus plantarum malabaricarum siccarum,
XII voluminibus comprehensus, et ab ipsis
eius terrae doctis viris collectus, qui cui-
vis plantae nomen malabarico charactere
palmae folio stylo inscriptum et subinde
etiam vsum medicum adiecerunt.
.

§. 19.

Quod vero ad Sinensium
Andr. CleyeriSpecimen medicinae Si-
nicae
Frf. 1682. 4.
Io. Bapt. du HaldeDescription de la
Chine.
Vol. III. pag. 461–652.
medicinam at-
tinet, ad mythica, imo antediluuiana tem-
pora eius origines referunt, auctoremque
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[14]
eiusdem celebrant regem Hoang-ti, ipsique
artis eorum Sphygmicae, vtpote in qua fere
omnis eorum Semiotice versatur, tum et
radicis Gin-seng (panacis quinquesolii L.)
quam pro panacea habent, inuentum tribuunt.
Fuerunt nuper viri quidam clarissimi, qui
nescio quam similitudinem Sinenses inter et
veteres Aegyptios se deprehendisse contende-
runt; ad quam vlterius probandam etiam vtrius-
que gentis chirurgia vsi sunt, vtpote quae
penes vtramque maxime ad scarificationes
Ope acupuncturae qua Sinenses aeque ac
Iapanenses. vti solent. Cfr. Wilh. ten
Rhyne
diss. de arthritide c. mantissa sche-
matica, de acupunctura etc.
Lond. 1683. 8.
Engelb. Kaempferamoenitates exoti-
cae.
Lemgov. 1712. 4. pag. 582 seqq.
Ipsa acupuncturae instrumenta a Kaem-
pfero
reportata, elegantissime fabre-
facta iam in museo academico extant.

et ad cauteria actualia redeat. At enim vero
vt in vniuersum omnis ea Sinensium ab
Aegyptiis deriuatio non nisi vanis hypothe-
sibus innititur; ita id quod diximus argumen-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[15]
tum eo minus ponderis habet, cum vt supra
(§. 5) iamiam innuimus, vtraque haec chir-
urgica enchiresis non Aegyptiis solum et Si-
nensibus, sed omnibus fere barbaris, ipsisque
Americae incolis, sit familiaris.

SECTIO IV.
MEDICINA GRAECORVM.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[16]

§. 20.

Maioris nobis momenti sunt, quae
Graecorum, cultissimae gentis, medicinam
attinent, vtpote apud quos primum artis for-
mam nacta est, vnde solidiora hodiernae
nostrae scientiae fundamenta iacta sunt.

§. 21.

In vniuersum autem est memorabile
medicinam omnium primam extitisse scien-
tiam, quae apud Graecos numini cuidam
dicata fuerit, eidemque quem supra iam
obiter diximus Apollini s. Soli, cui de-
dicationi procul dubio acuti et pestilen-
tiales praesertim morbi ansam praebuerunt,
quos solis ardori tribuerunt: et quos multo
plus terroris mortalibus incussisse, quam diu-
turnae et sporadicae aegritudines, in aprico est.

§. 22.

Praeter Apollinem nonnullae Deae quo-
que praesides medicinae, aut peculiaribus sal-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[17]
tem eius partibus, praefixae sunt: vt Hy-
giea
Chr. Gottl. Schwarzexpositio veteris
inscriptionis de Aesculapio et Hygea diis
φιλανϑρωοις.
Altorf. 1742. 4.
quae tam cum Pallade Medica
quam cum Romanorum Dea Salvte con-
venit, et specie feminae maturioris, altera
manu patellam tenentis, altera serpentem,
exhibetur.

§. 23.

Diana vel etiam Ivno Lvcina s. Ili-
thyia
tum partu dolentibus tum puerperio
decumbentibus praeerat. Quibus gravissimis
gunctionibus alias insuper deas v.c. Ale-
Monam
alendi in vtero foetus; et Nonam et
Decimam a maturi partus temporibus; et Par-
tvlam
quae partum gubernet, praefecerunt.

§. 24.

Quin et postmodum ipsos morbos in deo-
rum numerum recipere non veriti sunt, vt
Deam Ferrem, quam Romani ad minus no-
cendum, templis colebant.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[18]

§. 25.

Verum e mythicis tenebris in heroici
aeui diluculum emergimus; vbi primum offen-
dimus Chironem, Thessalum, inde quod
populares eius primi equitationi incubuerint,
Centauri forma fictum. Argonautis, clas-
sica expeditione claris, eum aequalem fuisse,
serunt, et Sec. aerae vulgaris XXVIImo cla-
ruisse: excelluisse autem, vt astronomia aliis-
que physicis scientiis, ita praesertim salutari
arte, inque ea Hercvlem, Orphevm, alios-
que heroas erudiuisse.

§. 26.

Longe clarissimus eius in medicina disci-
pulorum extitit Aescvlapivs , quem pri-
mum omnis medicinae clinicae auctorem,
et fasciarum multorumque aliorum ad rem
medicam et chirurgicam pertinentium inuen-
torem, perhibent
Io. Alb. Sebizde Aesculapio inuentort
medicinae.
Argent. 1669. 4.
.
Vulgo exhibetur figura viri barbati, no-
doso innixi baculo, cui serpens circumflexus,
quod genus animalium ipsi prae aliis conse-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[19]
cratum erat, adeo vt sub eius specie ipsum
colerent et a.u.c. 460 grassante Romae febre
pestilentiali salutiferum numen ingentis ser-
pentis forma Epidauro adueherent.
Inter reliqua illi attributa symbola
Iust. Godofr. Günzδᾳδονχια in sa-
cris Aesculapii.
Lips. 1737. 4.
gal-
lus erat, vigilantiae signum, et a latere ipsi
adstans Telesphorvs, cuculatus puer, du-
biae interpretationis
Io. Matth. Gesneri explicatio mar-
moris Cassellani quo Aesculapius, Hygea,
Telesphorus celebrantur. In Commentar.
Societ. scient. Gotting.
Tom. II. p. 281 sq.
maxime pag. 299 sqq.
.
Templa Aesculapii celebratissima coleban-
tur Epidaurium, Pergamenum, et Coum,
vbi in fanis praecipue, vt diximus, incuba-
bant aegroti et historiam morbi cum reuelatis
medicaminibus tabulis inscriptam
Specimen eiusmodi tabularum videsis in
Grutericorp. inscript. Vol. I. pag.
LXXI. ed. Graeuii.
in ipso tem-
plo suspendebant, quibus maxime vsum fuisse
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[20]
Hippocratem in coacis suis compilandis, vetus
suspicio est
Quod Aesculapii nomen fert, de morborum
descriptionibus et cura
scriptulum, Argent.
1533 fol. supposititium et deformem lati-
nobarbari cuiusdam foetum esse, vix men
tione indiget.
.

§. 27.

Filii erant Aesculapio Machaon et Po-
dalirivs
, Agamemnonem in famosum bel-
lum Trojanum secundum seu decennale,
quod a.m. 2790 erupit, secuti, asl vulne-
ribus duntaxat medentes. Vnde ieiuna satis
disputatio ortum duxit, vtrum medicina an
chirurgia antiquior censenda sit.
Cfr. post alios Iac. Palmerii a Gren-
temesnil
inquisitio, an medicina tempore
mythico in vsu fuerit, in Miscell. observat.
critic.
Vol. X. T. III. pag. 336 sqq.

§. 28.

Sequentia medicinae fata, Trojanis a
temporibus, mirum dictu, vt Plinii verbis
vtar, in nocte densissima latuere vsque ad
Peloponesiacum bellum.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[21]

§. 29.

Aesculapii posteri, arcanorum medico-
rum heredes Asclepiadum nomine veniebant,
sensimque in duas extensae samae scholas
abierunt, Cnidiam alteram, alteram Coam,
valde a se inuicem dissentientes.

§. 30.

Interim et philosophi quidam inclaruerunt
de re medica bene merentes, inter quos pri-
tnus nominandus venit Pythagoras , qui
quinto circ. seculo ante C.n. obiit, et pri-
mus tum morbos chronicos, tum etiam dies
criticos obseruasse dicitur.

§. 31.

Ex coëtaneis aut discipulis Pythagorae,
aut qui aeuum eius proxime exceperunt, et
Hippocratem praecesserunt, sequentes maxi-
me memoria digni sunt:
Empedocles Agrigentinus, in physiologicis,
vt videtur, haud vulgariter versatus.
Alcmaeon Crotoniata, qui zootomiae na-
viter incubuit, primusque de ea scripsisse fertur.
Heraclitvs Ephesius, qui praeter alia in
generationis negotium curatius inquisiuit.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[22]
Democritvs Abderita, vir egregius, totus
praesertim in anatome practica et comparata.
Acron, popularis Empedoclis eiusdemque
aemulus, quem Plinius auctorem sectae em-
piricae habet; quae tamen vt infra patebit,
recentioris aeui censenda est.
Herodicvs demum aut Prodicvs, siue
Thrax fuerit siue Siculus, quod liquidum
non est, pro Hippocratis magistro et vel pro
auctore, vel pro instauratore medicinae gym-
nasticae
Hier. Mercurialisde arte gymna-
stica
Lib. VI. Venet. 1563. 4. Amstel.
1672. 4.
Petr. Fabriagonisticon Lugd. 1592. 4.
(quod tamen magis ad athleticam gymna-
sticam pertinet, a medica probe distinguen-
dam).
Io. Zach. Platnerprogr. de arte gym-
nastica veterum. Opusculor.
T. II. p. 11. sq.
s. exercitationis diaeteticae habetur.

§. 32.

Ita iam ad summum in arte nostra lumen
peruenimus Hippocratem Coum, virum arte
et facundia insignem, cui fama et auctoritate
perenni vix par extitit.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[23]
Natus est anno primo olympiadis LXXX,
qui est 460 a.C.n. patre Heraclide, auo
Gnosidico, medicis. Obiit Larissae, si fides
auctoribus, summo senio confectus anno a.C.
n. 350. Reliqua de eius vita satis obscura imo
fabulis inficetis confusa sunt, cum praeter pro-
pria eius scripta pauci neque hi omnes ge-
nuini fontes biographici ad eum facientes ex-
tern. Praeter Herodicum Democrito maxime
philosophia naturali praeceptore eum vsum
fuisse ferunt. Artem exercuit primum in
Thaso ins., tum vero Abderae, quin et in
Asia minore. Praeterea tyrones quoque eru-
diuit, vnde Coa schola prae Cnidia valde emi-
nuit. In vniuersum autem si doctrinam
et ingenium viri tantum e genuinis eius
quotquot supersunt libris ponderemus, omnis
medicae professionis et methodi scientificae
conditor censendus est.

§. 33.

Vt autem in vita Hippocratis, ita similis
eaque multo maioris momenti et molestiae
confusio circa scripta eius regnat, quae
iam a Ptolemaeorum Aegypti regum tem-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[24]
poribus ortum duxit, qui in bibliotheca
Alexandrina colligenda occupati, in eo negotio
cum Pergami regibus certantes, a lucri cupi-
dis hominibus spuriis quoque et supposititiis
libris, quibus clarorum auctorum nomina
fraudulenter praefigebant, decipiebantur.
Pridem quidem Galenus, vir sum-
mus, et sanioris criticae parens, studiole in
id incubuit, vt iniuriis istis, quae Hippocra-
ticis scriptis illatae sunt, mederetur. Cum
vero perquam arduum sit, tantae labi medelam
afferre, imo cum post Galeni egregia tentamina
librariorum describentium negligentia aut de-
sipientia malum recruduerit; quidam cl. viri
inde ab annis ducentis iterato studio genuina
Hippocratis scripta restituendi curam susce-
perunt.
Pertinent huc praesertim:
Hier. Mercurialiscensura et dispositio
operum Hippocratis.
Venet. 1583. 4.
Hallerus cum in amplissimis ad Boer-
haavii methodum studii medici commentariis,
pag. 573. sq. 670. 686. 709. 959. tum in editione
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[25]
sua medicae artis principum, quorum Vol. I.
ea Hippocratis scripta continet, quae ipsi sola
vere genuina visa sunt. tum denique bibliothe-
cae practicae
T. I. pag. 31. sqq.
Cl. Chr. Gottfried Grunericensura
librorum Hippocraticorum.
Vratisl. 1772. 8.

§. 34.

Quae Hallerus pro genuinis habet, se-
quentia sunt Hippocratis opera:
1. Epidemicorum s. de morbis popularibus.
L. I. et III.
Gr. lat. c. comment. Jo. Freind. Lond.
1717. 4. et in hui. oper.
it. gr. lat. s. t. H. Copedemonstratio medico-
practica prognosticorum Hippocratis, ea confe-
rendo cum L. I. et III. epidemicorum.
Dublini
1736. 8. Jenae 1772. 8.
2. Libri II. praenotionum s. praesagiorum
vulgo dicti
(a spurio coacarum praenotionum
opere, infra memorando, probe distinguendi).
His continentur
a) prognostica et
b) prorrheticorum s. praedictionum Lib.
Ildus.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[26]
Extant in vulgatis nonnullis aphorismo-
ram editionibus.
it. gr. lat. inter ZwingerianaHippocratis
opuscula.
Basil. 1748. 8. de quibus infra.
3. De diaeta in acutis s. de ptisanis s. contra
Cnidias sententias
L. IV.
Ed. gr. lat.Just. Gottfr. Günzii ad cal-
cem l. de humoribus. Lips. 1745. 8.
Germ. per Jo. Fr. C. Grimm v. cl. Al-
tenb. 1772. 8. et operum versionis vernaculae
Vol. I.
it. in quibusdam aphorismorum editionib.
4. Aphorismorum Sect. VII.
Ex ingenti editionum nube paucas saltem
prae reliquis memorabiles indicasse sufficiat.
a) Graecae
Ex fide vetustissimi codicis cum aliis Hip-
pocratis et Galeni libris aliquot, ex recogni-
tione Franc. Rabelaesii. Lugd. apud
Seb. Gryphium 1543. 12.
Glasgoviensis 1748 15.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[27]
b) Graeco-latinae
Theodor. Jans. ab Almeloveen.
Amst. 1685. 12. Lips. 1756. 12.
Annae Car. Lorry. Paris. 1759. 1782. 24.
Jo. B. Lefebure de Villebrune.
Constantinop. (Paris.) 1779. 16.
c) Latinae
Versio tetrapla; sc. Constantini Afri-
cani, Laur. Laurentiani, Nic. Leo-
niceni
et Theodori extat in Articella
infra recensenda.
Andr. Pastae c. praenotionibus etc.
Bergomi 1750. 1762. 12.
Galeni in aphorismos commentaria infra
dicentur.
E nuperiorum interpretum farragine no-
tentur
Jac. Holleriicomment. Genev. 1620. 8.
Jo. de Gortermedicina Hippocratica.
Amst. 1755. 4.
5. De aëribus, aquis, et locis.
Ed. gr. lat. c.l. de flatibus, studio Jani
Cornarii
. Basil. 1529. 4.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[28]
c. comm. Hieron. Cardani Basil.
1570. fol.
Angl. c. comm. F. Clifton Lond. 1734. 8.
6. De natura hominis.
cum aphorismorum editionib. quibusdam.
De Galeni commentariis infra.
7. de locis in homine.
8. de humoribus purgandis.
gr. lat. ex ed. Just. Gottfr. Günzii
c.l. de diaeta in acutis. Lips. 1745. 8.
9. de alimento
10. de articulis
11. de fracturis
lat. c. commentariisAndr. Maximini.
Rom. 1776. 4 maj.
12. mochlicus.
ne confundatur cum dubio eiusdem tituli
libello, qui de ossium natura agit.
13. de capitis vulneribus.
Jul. Caes. ArantiiComm. LB. 1639. 12.
Petr. Paviisuccenturiatus anatomicus. LB.
1616. 4.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[29]
14. de officina chirurgi s. medici.
Spurii e contrario aut saltem dubii Hal-
lero videntur sequentes:
α) ad methodum studii medici facientes.
1. Iusiurandum.
gr. lat. c. comment.Jo. H. Meibomii. LB.
1643. 4.
2. Lex.
Passim cum aphorismis edita; vt in edi-
tione Rabelaesii etc.
3. de veteri medicina.
4. de arte.
5. de medico medicine officio.
itidem quibusdam aphorismorum editionibus
subiunctus.
6. de decoro s. de honestate s. decenti habitu.
gr. lat.
c. comment. G. Matthiae. Gotting.
1740. 4.
7. Praeceptiones.
β) Anatomica et physiologica.
8. de anatome.
gr. lat. ex ed. D.W. Trilleri cum prospectu
nouae editionis operum. LB. 1728. 4.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[30]
9. de ossium natura s. mochlicus.
cf. supra dictos genuinos, n 12.
10. de principiis s. carnibus.
11. de corde.
12. de glandulis.
13. de genitura.
14. de natura pueri.
15. de vita.
16. de partu septimestri et octimestri.
17. de superfetatione.
γ) Pathologica, therapeutica, diaetetica.
18. de morbis. L. IV.
19. de affectionibus.
20. de internis affectionibus.
21. epidemicorum L. II. IV. V. (hic prae-
stantior) VI. et VII.
22. prorrheticorum L. Ius.
cf. supra genuinos, n. 2. b)
23. coacae praenotiones.
ed. elegans gr. lat. Amst. ap. Elzevir. 1660. 12.
c. comm.Jac. Hollerii. Lugd. 1576. fol.
Lud. Duretiinterpretationes et enarratio-
in coaca.
Par. 1588. fol. Lugd. Bat. 1737. fol.
Lugd. et Argent. 1784. fol.
Digitalisat/488