Zum Hauptinhalt
Hinweis: Um die korrekte Darstellung der Seite zu erhalten, müssen Sie beim Drucken die Hintergrundgrafiken erlauben.
link
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[binding_recto]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[interleaf]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[I]]

DE
GENERIS HVMANI
VARIETATE NATIVA.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[[II]]
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[titlePage_recto]

DE
GENERIS HVMANI
VARIETATE NATIVA

EDITIO TERTIA

PRAEMISSA EST EPISTOLA
AD VIRVM PERILLVSTREM
IOSEPHVM BANKS BARONETVM
REGIAE SOCIETATIS LONDIN. PRAESIDEM

AVCTORE
IO. FRID. BLVMENBACH M. D.EIVSDEM SOCIETATIS SODALI.

GOTTINGAE
apud Vandenhoek et Rvprecht.
1795.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[titlePage_verso]
Non hic Centauros, non Gorgonas, Harpyasque
Invenies:
hominem pagina nostra sapit.
Martial. l. X. epigr. 4.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[V]
Non una caussa est, Vir Peril-
lustris, quare Tibi quicquid hoc est
opellae, tribuam et dedicem.
Praeterquam enim quod in uni-
versum grati animi sensum publice
aliquando declarare aveam pro in-
numeris beneficiis quibus me ab eo,
quo in propiorem Tui notitiam ve-
ni tempore, affecisti; ipsa haec
quae curis renovatis prodit libelli
editio, magnam partem praeclaris-
sima quibus priores praecellit aug-

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[VI]
menta et ornamenta maxime me-
morabilia, liberalitati Tuae debet.
Uti enim a pluribus jam retro
annis neque studio neque sumtibus
pepercisti ut collectionem meam
craniorum diversarum gentium ra-
rissimis ditares speciminibus quae
omnium avidissime desiderabam,
Americanorum inquam, et oceani
australis insulanorum, ita praeser-
tim cum ante triennium Lonainum
inviserem, eadem generosa libera-
litate, qua Gaertnero quondam
nostro seminarium Tuum, aliis alias
musei Tui divitias utendas conces-
sisti, mihi illimitatum plane usum
omnium qui ad studium anthropo-
logicum spectant thesaurorum an-
ecdotorum quibus bibliotheca Tua

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[VII]
superbit, picturarum scil., cata-
graphorum etc. a summis artifici-
bus ad ipsam naturam delineato-
rum ita permisisti, ut apographa
eorum mihi parare et quicquid libe-
ret describere, adeoque tot tantis-
que novis plane subsidiis auxiliis-
que ad libellum meum denuo sub
incudem revocandum accedere pos-
sem, ut jam eundem innumeris mo-
dis auctum, emendatum et ad ip-
sam naturam perfectum dicere abs-
que vaniloquentiae suspicione au-
sim.
Accipe ergo serena fronte opus-
culum cuius adeo magna pars Tua
est, quodque vel eo nomine Tibi
non ingratum fore confisus sum,
quod particulam historiae natura-

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[VIII]
lis exponat, etsi dignitate nulli alii
secundam, tamen, quod mirum,
omnium diutissime neglectam et in-
cultam.
Manet enim et hoc immortali
Linnaeo meritum quod jam ante
hos sexaginta annos in editione prin-
cipe systematis naturae primus,
quod norim, naturalis historiae
auctorum genus humanum quoad
characteres exteros sub certas va-
rietates redigere studuerit: idque
pro ea qualis tunc temporis innotue-
rat quatuor tantum orbis terraquei
partium earumque incolarum noti-
tia, satis adaequate.
Postquam autem a Tuo inde tri-
enni periplo, vir Perillusbris, gen-
tium, per oceani australis insulas

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[IX]
longe lateque dispersarum, cura-
tior cognitio historiae naturalis et
anthropologiae cultoribus innotuis-
set, facile patuit Linnaeanam istam,
generis humani divisionem jam non
amplius adhiberi posse; quare et
ego in hocce opusculo, post alios a
viro summo in eo deflectere, et va-
rietates hominum magis ad natu-
rae veritatem, quae nobis Tua ma-
xime sollertia et curatissima obser-
vatione innotuit, componere, nullus
dubitavi.
Imo vero et in universum Lin-
naeanam methodum, animalia
mammalia ex dentium ratione ordi-
nandi, itidem isti quidem tempori
quo eam condidit satis convenien-
tem, hodienum autem postquam

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[X]
tot tantaeque novae hujus classis
species detectae sunt, magnopere
mancam et ingentibus exceptioni-
bus obnoxiam, relinquere, et arti-
ficiali isti systemati, magis natura-
le ab universo mammalium habitu
desumtum, substituere, zoologiae
studiosis utile et proficuum esse
duxi.
Quanquam enim longissime ab
eorum opinione absum qui sibi, nu-
peris praesertim temporibus ingenii
sui lusibus de nescio qua continui-
tate aut gradatione naturae ut vo-
cabant, ita placuerunt, ut creatoris
sapientiam et creationis perfectio-
nem in eo quaererent quod natura,
ut dicunt non faciat saltum, sed res
naturales ternorum naturae regno-

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XI]
rum quoad conformationem suam
externam se invicem ceu gradus in
scala aut articuli eb juncturae in
catena excipiant: cum contra iis,
qui rem praejudicii expertes et se-
rio agunt, facile pateat esse vel in
regno animali ab una parte inte-
gras classes, ut avium, aut ge-
nera, v. c. sepiarum, quae male
et non nisi affectatione quadam in
ejusmodi schematibus gradationis
rerum naturalium aliis vicinis jun-
guntur; ab altera autem extare ge-
nera animalium v. c. coccos, in qui-
bus tam ingens differentia utrius-
que sexus habitum intercedit, ut si
ad ejusmodi scalam ea revocare ve-
lis, masculos a suis femellis longis-
sime removere et diversissimis locis
diversos ejusdem speciei sexus inse-

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XII]
rere necesse foret; contra vero in
schematibus istis non infitiandos imo
vero insignes esse hiatus quibus na-
turae regna luculentissime a se invi-
cem discriminantur; et quae sunt
id genus alia; quanquam erg, his-
ce probe perpensis, eam in doctrina
de gradatione naturae gravitatem
et dignitatem, qua vulgo a physico-
theologis ornari et commendari so-
let, nullus plane agnoscere queo,
hoc tamen ambabus concedo inesse
hisce metaphoricis et allegoricis lu-
sibus, non infitiandam ad metho-
dum studii historiae naturalis faci-
litandam, utilitatem.
Basin enim quasi constituunt
omnis systematis naturalis, quo res
secundum habitum universum et,

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XIII]
longe plurimas quibus invicem con-
spirant qualitates externas ordinan-
tur, cum artificialia contra singu-
larem tantum characterem profun-
damento distributionis agnoscant.
Cum vero naturale istiusmodi
systema ideo quod tum acuendo ju-
dicio, tum sublevandae memoriae
egregie inserviat, artificiali prae-
ferendum esse, extra dubitationem
positum sit; eo magis in id incubui
ut mammalium classem ad ejusmo-
di naturalis systematis ordinem red-
igerem, cum artificiale Linnaea-
num, a dentium ratione petitum,
tot specierum nuperis temporibus re-
center detectarum accessione, in-
dies molestioribus anomaliis et ex-
ceptionibus laboret.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XIV]
Ita enim, ut paucis saltem haec
tangam, binas jam novimus rhi-
nocerotum species, quoad habitum
sibi invicem simillimas, ast dentibus
ita diversas ut si adhuc Linnaea-
num sequi libuerit systema, alteram
speciem ad belluas, alteram ad gli-
res referre oporteret!
ita et tunc suem aethiopicum
dentibus primoribus destitutum a re-
liquis belluis removere et brutis Lin-
naeanis annumerare necesse esset.
Taceo myrmecophagam denta-
tam Africanam tunc a genere isto
ex Linnaei mente edentulo, aut
Lemures aliquot
(indrum et lanige-
rum
) ob dentium anomaliam a Le-
murum genere Linnaeano removen-
dos etc.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XV]
Huic confusioni, quam sane stu-
dio zoologico ingentes molestias pa-
rere nemo infitiabitur, sequentibus
denis ordinibus naturalibus anima-
lium mammalium constitutis me-
deri studui, quorum recensum ideo
hic subjungere liceat quod passim
in praesenti opusculo eorum men-
tionem injecerim.
  • Bimanus.
    • Homo.
  • Quadrumana.
    • Simia.
    • Papio.
    • Cercopithecus.
    • Lemur.
  • Bradypoda.
    • Bradypus.
    • Myrmecophaga.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XVI]
    • Manis.
    • Tatu.
      Alienissimus quidem sum a neotericorum multo-
      rum novandi pruritu qui rebus naturalibus quae
      pridem nominibus suis vel in vulgus notissimis
      insignes sunt, nova imponendo mirifice sibi pla-
      cent: qui quidem onomatopoietarum lusus ingen-
      tem studio historiae naturalis calamitatem attu-
      lit; adeoque et in nominibus systematicis mamma-
      lium non nisi invitissimus et rarissime a Linnaei
      terminologia discessi, quando nempe nomen a vi-
      ro summo adhibitum plane erroneam et falsam
      notionem involvebat. Ideo v. c armadillis nati-
      vum nomen genericum Tatu restitui cum Lin-
      naeanum Dasypus nulla plane ratione defendi pos-
      sit. Omnes enim novimus graecum hoc nomen
      esse, et pedibus hirsutis insigne animal notare,
      ideoque a veteribus lepori et cuniculo inditum
      esse quod in his ipsissimae palmae plantaeque
      pilosae sint, quae vero in ista novi orbis loricata
      animantia a cuniculorum habitu mirum quantum
      abhorrentia minime quadrare, monitu vix opus est.
      Ita et in vespertilionum genere vampyri nomen
      isti speciei Americae australis restituendum censeo
      quam Linnaeus spectrum vocabat, cum contra vam-
      pyri appellationem isti vespertilioni Indiae orien-
      talis et insularum oceani australis tribuerit, quem
      vulgo canem volantem vocant. Jam vero vam-
      pyri nomen idem ac sanguisugum notare, constat;
      quod ergo utique Americano isti vespertilioni con-
      venit, eam ob caussam aliis animantibus ipsisque
      hominibus infesto; neutiquam vero alteri quam
      dixi, canino nempe, utpote unice phytophago, et
      nunquam, quod norim, aliorum animalium san-
      guinem sugenti.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XVII]
  • Chiroptera.
    • Vespertilio.
  • Glires.
    • Sciurus.
    • Glis.
    • Mus.
    • Marmota.
    • Savia.
    • Lepus.
    • Jaculus.
    • Castor.
    • Hystrix.
  • Ferae.
    • Erinaceus.
    • Sorex.
    • Talpa.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XVIII]
    • Didelphis.
    • Viverra.
    • Mustela.
    • Lutra.
    • Phoca.
    • Meles.
    • Ursus.
    • Canis.
    • Felis.
  • Solidungula.
    • Equus.
  • Pecora.
    • Camelus.
    • Capra.
    • Antilope.
    • Bos.
    • Giraffa.
    • Cervus.
    • Moschus.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XIX]
  • Belluae.
    • Sus.
    • Tapir.
    • Elephas.
    • Rhinoceros.
    • Hippopotamus.
    • Trichechus.
  • Cetacea.
    • Monodon.
    • Balaena.
    • Physeter.
    • Delphinus.
Haec ut totalia, in quibus in ope-
re ipso cui haecce praefanda duxi,
passim ab aliorum sententia defle-
xi, Tuo judicio Vir Perillustris
pari tum reverentia tum fiducia
submitto, Tuo inquam, quo prae-

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XX]
side dignissimo et meritissimo gau-
det Societas Regia scientiarum, cui
a primis inde cunabulis aureum ex-
titit symbolum
Nullius in verba.
Ita vale Vir Perillustris et mi-
hi, Tibi deditissimo, porro fave.
Dab. in Acad. Georgia Augu-
sta d. 11 Apr. 1795.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXI]

INDEX
SUPELLECTILIS ANTHROPOLO-
GICAE AUCTORIS,
QUA IN ADORNANDA NOVA HACCE
EDITIONE MAXIME USUS EST.

Triplicem praesertim ob caussam
indicem hunc hic inserere operae pre-
tium duxi.
Primo ut intelligant lectores docti
et aequi qualibus quantisque subsidiis
ex ipsa natura petitis instructus, ad
libellum huncce denuo edendum ac-
cesserim.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXII]
Tum vero ut et grati animi testi-
monium extet pro insigni munificen-
tia qua fautoribus et amicis supellecti-
lem hanc ad studii anthropologici in-
crementum hactenus ditare placuit.
Denique ut et pateat quibus ad-
huc caream et quibus iidem, si ipsis
amplius occasio et animus benevolus
fuerit, eam porro augere possint.

I.
CRANIA DIVERSARUM GENTIUM.

Selectum hujus collectionis, quoad nu-
merum et varietatem quantum sciam in
suo genere unicae, utpote cui neque Cam-
peri neque Jo. Hunteri similes collectio-
nes hoc respectu comparari possunt, ter-
nis decadibus uberius descripsi et curatis-
simis iconibus illustravi, ubi de occasio-
ne et via qua quodvis cranium ad me per-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXIII]
venit, rationem reddidi; quare et in uni-
versum huic thesauro junctum servo ap-
paratum epistolarum avtographarum qui-
bus, tanquam documentis, genuina cujus-
vis origo firmatur. Quae ullo modo du-
bia aut ambigua videri possint, ea sepa-
ratim pono.
  • Quina exemplaria selectissima va-
    rietatum principalium generis hu-
    mani. viz.
    • mediae, nempe Caucasiae.
    • Feminae Georgianae. tab. I.
      fig. 2. tab. II. fig. 3.
      • (Dec. cranior. illustr. III. tab.
        21.)
      • munus perill. LB. de Asch.
    • tum binorum extremorum.
    • scil. b) Mongolicae varietatis.
    • Tungusae rangiferini. tab. I.
      fig. 1. tab. II. fig. 2.
      • (Dec. II. tab. 16.)
      • d. periil. de Asch.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXIV]
    • et c) Aethiopicae.
    • Aethiopissae Guineensis. tab.
      I. fig. 3. tab. II. fig. 5.
      • (Dec. II. tab. 19.)
      • d. cl. Steph. Jo. van Geuns,
        Prof. Ultraject.
    • denique binarum varietatum inter-
      mediarum, scil.
    • d) Americanae.
    • ducis Caribaei ex ins. Sti Vin-
      centii. tab. II. fig. 2.
      • (Dec. I. tab. 10.)
      • d. perill. Banks, Baronetus.
    • et e) Malaicae.
    • O-taheitae. tab. II. fig. 4.
      • (Dec. III. tab. 26.)
      • d. idem generos. Banks.
  • Alia quinque specimina eadem ra-
    tione selecta. viz.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXV]
    • varietatis Caucasiae.
    • Natolici Tocatensis.
      d. generos. de Asch.
    • Mongolicae.
    • Tungusae Sinensis. s. Daürici.
      • (Dec. III. tab. 23.)
      • d. idem perill. de Asch.
    • Aethiopicae.
    • Aethiopis.
      • (Dec. I. tab. 8.)
      • d. cl. Michaelis, consil. aulic.
        Hasso – Cassellan. et Prof.
        Marburgens.
    • Americanae.
    • Indi Americae septentriona-
      lis
      • (Dec. I. tab. 9.)
      • d. idem cl. Michaelis.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXVI]
    • Malaicae.
    • 10) Novo-Hollandi.
      • (Dec. III. tab. 27.)
      • d. perill. Banks.
  • ad demonstrandam normam ver-
    ticalem,
    de qua infra §. 61.
    • varietatis Caucasiae.
    • Tatari Casanensis.
      • (Dec. II. tab. 12.)
      • d. perill. de Asch.
    • Mongolicae.
    • Jacutae.
      • (Dec. II. tab. 15.)
      • d. idem generos. Aschius.
    • Aethiopicae.
    • Aethiopis.
      • d. cl. Soemmerring, consil. au-
        lic. et Prof. Moguntin.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXVII]
  • Alia terna specimina, in quibus
    etsi partim studio partim morbosa
    affectione deformata sunt, attamen
    normae verticalis character et ha-
    bitus elucet.
    • varietatis Caucasiae.
    • Turcae.
      • d. generos. de Asch.
    • Mongolicae.
    • Calmucci.
      • (Dec. II. tab. 14.)
      • d. aeque ac sequens cranium
        idem perill. Aschius.
    • Aethiopicae.
    • Aethiopis.
      • (Dec. II. tab. 17.)
  • Triga craniorum, quanquam in-
    fantilium tamen normam vertica-
    lem apertissime demonstrantium.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXVIII]
    • varietatis Caucasiae.
    • puellae judaicae.
      • (Dec. III. tab. 28.)
    • Mongolicae.
    • infantis Buraeti.
      • (Dec. III. tab. 29.)
      • d. perill. de Asch.
    • Aethiopicae.
    • Aethiopis neonati.
      • (Dec. III. tab. 30.)
      • d. cl. Billmann, chirurg. Cas-
        sellan.
  • Specimina ob insignem transitum
    memorabilia quo diversas generis
    humani varietates quasi invicem
    jungunt.
    • Ita v. c. mediuni tenent locum
    • inter Caucasiam va-
      rietatem et Mongolicam
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXIX]
    • Casacci Donensis cranium.
      • (Dec. I. tab. 4.)
      • d. cum proxime sequentibus
        perill. de Asch.
    • Kirgisae-Kaisacci.
      • (Dec. II. tab. 13.)
    • aliud ejusdem tribus, priori
      simillimum.
    • inter Caucasiam et Ae-
      thiopicam
      .
    • Mumiae Aegyptiacae.
      • (Dec. I. tab. 1.)
    • Cingari genuini.
      • (Dec. II. tab. 11.)
      • d. cl. Pataki, Medicus Claudi-
        nopolitan.
    • inter Mongolicam
      et Americanam.
    • Eskimotae.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXX]
      • (Dec. III. tab. 24.)
      • d. cum sequenti cl. Jo. Loretz.
    • alius Eskimotae.
      • (Dec. III. tab. 25.)
  • Crania infantili quondam aetate
    peculiaribus artificiis deformata.
    • Macrocephali probabiliter
      Tatarici.
      • (Dec. I. tab. 3.)
      • d. perill. de Asch.
    • feminae Caribeae.
      • (Dec. II. tab. 20.)
      • d. perill. Banks.
  • reliqua id genus supellex.
    • viri Germani.
    • feminae Germanae.
    • judaei juvenis.
    • judaei senis.
    • Batavi.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXI]
      • d. cl. Wolff, medicus Ultra-
        jectin.
    • Galli.
      • d. cl. Soemmerring.
    • Itali.
      • d. perill. de Asch.
    • alius Itali, et quidem Veneti.
      • d. cum sequenti cl. Dr. Mi-
        chaelis, medicus castrensis
        Hannoveran.
    • Longobardi.
    • veteris Romani militis prae-
      toriani.
      • d. Eminentiss. Cardinal. Steph.
        Borgia.
    • Sarmatae Lituani.
      • (Dec. III. tab. 22.)
      • d. generos. de Asch.
    • calvaria veteris Cimbri.
      • d. perill. Bozenhard, consul
        generalis Caesareus apud
        Danos.
    • Fennonis.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXII]
      • d. cum omnibus sequentibus
        usque ad N. 80 perill. de
        Asch.
    • alius Finni.
    • Feminae Finnicae.
    • Cingari Russici.
    • Russi juvenis
      Maxime memorabilis quae sequitur series
      craniorum Ruthenicorum usque ad N. 63.
      ob miram qua multa eorum ad Mongoli-
      cum habitum plus minus accedunt diversi-
      tatem, procul dubio ex conuubiorum mi-
      scela derivandam.
      .
    • Russi senis.
    • Russi Moscoviensis.
    • alius.
    • tertii.
    • quarti.
    • quinti.
    • Feminae Moscoviensis.
    • Russi Swenigorodensis.
    • Juvenis Urussi.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXIII]
    • Russi Wenewskiensis.
    • Russi Romanovici.
    • Alius Ribnoici.
    • Alius Ribinscensis.
    • Kostromensis.
    • Feminae Krasnoicholmicae.
    • Russi Nyschenovogorodensis.
    • Kursci.
    • Orlowensis.
    • Tatari Orenburgensis.
    • Tatari (probabiliter Casa-
      nensis).
    • Alius Tatari.
    • quarti.
    • quinti.
    • Tschuwaschi.
    • Lesghi.
    • Georgiani.
    • Turcae.
    • alius.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXIV]
    • tertii.
    • Calmucci Orenburgensis.
    • alius Calmucci.
      • (Dec. I. tab. 5.)
    • tertii.
    • quarti.
    • quinti.
    • sexti.
    • Aethiopis Creoli Nov-Ebo-
      racensis.
      • (Dec. I. tab. 7.)
      • d. cl. Michaelis, Marburg.
    • Aethiopis Congensis.
      • (Dec. II. tab. 18.)
      • d. perill. de Asch.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXV]

II.
FOETUS EGREGIE CHARACTE-
RISTICI VARIETATIS MEDIAE
ET BINARUM EXTREMARUM.

  • varietatis Caucasiae.
  • Gemelli germanici diversi se-
    xus, eximia pulcritudine insignes.
    quarti mensis.
  • Mongolicae.
  • Calmuccae Orenburgensis, se-
    xus feminei. tertii mensis.
    • d. D. Kosegarten.
  • Aethiopicae.
  • Aethiopis masculi. quinti men-
    sis.
    • d. cl. Meyer, archiater Hanov.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXVI]

III.
PILI ET CAPILLI DIVERSARUM
GENTIUM.

Quanquam haec primo intuitu minu-
tius huc relata videri possint, infitiari ta-
men nequit etiam hujusmodi collectioni,
quando varietate insignis est, utique suam
utilitatem ad curatius studium anthropo-
logicum esse. Continet haec specimina
omnium quinarum varietatum principalium
generis humani: et in his satis memora-
bilia de quibus passim infra suo loco actum
est, ut bicoloris capilli Nigritae maculis
niveis variegati
quem Londini vidi &c.

IV.
PRAEPARATA ANATOMICA.

Maxima horum pars ad Aethiopum hi-
storiam naturalem attinet. Passim in ipso
libro uberiorem eorum mentionem injeci.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXVII]

V.
COLLECTIO IMAGINUM DIVER-
SARUM GENTIUM A PERITIS AR-
TIFICIBUS AD IPSAM NATURAM
CURATISSIME DELINEATARUM.

Hujusmodi apparatum, praesertim sic-
ubi cum collectione qualem dixi cranio-
rum perpetuo conferatur, ad primos et
principes et fallere nescios fontes studii
anthropologici pertinere, per se quidem
patet
cfr. locum huc facientem ap. Volney, in Rui-
nes, ou méditation sur les Révolutions des em-
pires
p. m. 349.
: adeoque et a vicenis inde annis
omnem operam navavi, ut talium iconum
ad ipsam naturam et, quod caput rei est,
a peritis artificibus confectarum copiam
mihi compararem. Magnus quidem extat
numerus similium effigierum apud itine-
rariorum auctores: at enim vero quando
hae ad criticam lancem revocantur, pau-
cissimae sane reperiuntur quibus utique
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXVIII]
fidere possis. Quodsi enim a nonnullis,
v. c. a Corn. de Bruin itinere Persico et
Indico, et immortalis Cookii secundo peri-
plo a se ipso descripto et iconibus a cl. Hod-
ges delincatis ornato, discesseris, in reli-
quis tantum non omnibus tabulas, etsi pas-
sim splendidissimas quibus superbiunt, cu-
ratius spectatas et cum genuinis iconibus
aut ipsa natura collatas, vix ullius ad hi-
storiam generis humani naturalem usus
esse, facile deprehendes. Oportet igitur
hoc fine potius hinc illinc extantes imagi
nes exoticarum gentium conferre, tum
aeri incisas, easque sive separatim editas,
sive sparsim libris insertas, tum vero ip-
sissima avtographa artis perita manu de-
lineata. Illarum quidem insignem copiam
mihi comparavi, in quibus praesertim ma-
gni in hoc genere artificis Wene. Hollar
figurae aqua forti expressae, et nupero-
rum Anglorum chalcographorum egregiae
tabulae eminent; sigillatim vero eas con-
signare, indicis hujus limites vetant. Liceat
saltem recensum maxime memorabilium ex
iis subjungere quae manu delineatae sunt:
a) varietatis Caucasiae.
1) Turca. rubrica ad vivum delinea-
tus Berolini ab egregio artifice
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XXXIX]
Dan. Chodowiecki qui me hocce
suo autographo donavit.
2) Femina Hindostanica, a picto-
re Indo miranda subtilitate et ac-
curatione designata.
accepi Londini a viro doctiss. Sam. Lysons.
b) Mongolicae.
3) Cossim Ali Chan, quondam Ben-
galiae
praeses (Navab) qui post-
hac Delhii sacerdotem Muhame-
danum (Faquir) egit. Vivis colo-
ribus a pictore Muhamedano (Mau-
ro) exhibitus.
dono dedit cum sequenti cl.
Braun jam rebus humanis ereptus,
Britannicus quondam apud Ber-
nenses Residens, antea Tribunus
legionis Anglicae in India.
4) Conjux ultimi imperatoris Mogo-
lici,
Shaw Allum, a. 1790 defuncti.
Simili artificiosa manu depicta
Propter originem Indiae hodiernae do-
minorum binas has icones ad Mongolicam
varietatem retuli, etsi vultu, ob caussas
pag. 187 dictas, propius ab Hindostanicis
absint.
.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XL]
5) Feodoris Jwanowitsch, Calmucci,
imago ab eo ipso, propria manu,
incomparabili plane artificio et gu-
stu, et vividissima similitudine cre-
ta nigra s. schisto scriptorio, Ro-
mae, ubi felicissimo cum successu
arti pictoriae incumbit, delineata.
munus insigne Roma mihi mis-
sum a cl. Tatter, M. Britann. Reg.
a secret. legation.
6) Nautae bini Sinenses. Viennae
depicti.
donum generosiss. Nic. Jos. de
Jacquin rei metallicae consil. Cae-
sar.
7) Ettuiack, incantator Eskimota.
ex ora Labrador a. 1773. Londi-
num advectus.
Haec aeque ac sequens icon, ex
avtographis Nathan. Dance in mu-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XLI]
seo perill. Banks, curatissime de-
picta ab egregio pictore Londi-
nensi G. Hunnemann.
8) Femina Eskimotica cui nomen
Caubvic (quod vernacula barba-
rorum istorum lingua ursum lus-
cum denotat); simul cum priore
quem diximus a cl. Cartwright Lon-
dinum advecta.
c) Aethiopicae.
9) Hottentotta Amaquensis.
Cum sequenti itidem ex biblio-
theca perill. Banksii.
10) Hottentotta sylvicola (belg.
Boschman) cum uxore et infante.
11) Femina Hottentottica.
Haec icon cum quatuor sequen-
tibus in capite bonae spei ad vi-
vum delineata et ad imperatorem
Josephum II Viennam missa.
curatissima apographa d. gene-
rosiss. de Jaequin.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XLII]
12) Karmup, Hottentotta Nama-
quensis.
13) Kosjo, Hottentotta Gonaguen-
sis
ad Caffreriae confinia.
14) Koba, dux Caffrorum.
15) Puseka, ejusdem filia.
d) Americanae.
16) Accola freti Magellanici ex Ter-
ra del fuego.
17) Femina ejusdem gentis.
e) Malaicae.
18) Bini viri Novo-Zeelandi.
19) Dux Novo-Zeelandorum.
20) Bini ejusdem gentis juvenes.
Omnes, aeque ac freti Magel-
lanici accolarum imagines quas di-
xi, ex thesauris anecdotis, quos
ex periplo suo retulit perill. Banks,
Baronetus.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XLIII]

ADDENDA

pag. 39. De quarto exemplo scele-
ti cercopitheci mortae, ossis in-
termaxillaris vestigiis plane de-
stituti, litteris me docuit cl.
Holme, medicus Manchestrien-
sis celeberr.
pag. 100. Cretinos non obstante mi-
sero quo afficiuntur stupore, ef-
frenata tamen libidine subinde
insanientes, in vallibus Alpinis
Salzburgensibus non raro pecora
inire, cl. Michaelis medicus ca-
strens. Hannoveran. relatum ac-
cepit. cfr. medicinische Biblio-
thek
T. III. pag. 649.
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[XLIV]
pag. 131. De Maynis, Americae au-
stralis ad Maragnonium superio-
rem incolis, F. Xav. Veigl in
cl. de Murr Journal zur Kunst-
geschichte
T. XVI. pag. 115.
«In ipsis (eorum) oculis, quod
nobis album est, paulisper
nigro tingitur.»

Sectio I.
de
HOMINIS A CETERIS ANIMALI-
BUS DIFFERENTIA.

Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[1]

§. 1.
Difficultas disquisitionis.

De generis humani varietate scri-
pturo et ea enarraturo quibus
hominum stemmata corporis sui ha-
bitu ab invicem discrepant, ante om-
nia in eas differentias inquirendum
est, quae ipsum hominem et reliqua
animantia intercedunt. Accidit ve-
ro et hic quod saepius in historiae
naturalis, et quidem zoologiae prae-
Zum Vergrößern anklicken
CC BY-SA 4.0
[2]
sertim studio contingere videmus,
ubi subinde longe facilius aliquam
speciem a congeneribus primo intui-
tu et sensuali quadam perceptione
distinguere, quam ipsos istos chara-
cteres distinctivos enarrare et verbis
exprimere valemus. Ita satis facile
rattum a mure domestico, cunicu-
lum a lepore timido dignoscendi, dif-
ficile vero notas characteristicas eru-
endi, quibus ista diversitas quam om-
nes sentimus, nititur. Et eadem
quoque difiicultate idem, de quo agi-
mus argumentum, laborare, magni in
eo studio viri aperte et ingenue con-
fessi sunt, adeo ut Linnaeus, vir im-
mortalis et characteribus rerum na-
turalium investigandis hisque syste-
matice ad eos ordinandis vere natus,
in praefatione Faunae Suecicae rem
perquam arduae indaginis esse
di-
cat, propriam tradere hominis dif-
ferenbiam specificam;
imo et nul-
lum se hactenus characterem erue-
re potuisse
fateatur, unde homo a
Digitalisat/397